โรคหลอดเลือดสมอง ภัยมืดที่ไม่ควรมองข้าม

394

เราคงจะเคยได้ยิน ได้อ่านข้อมูลจากสื่อหรือ social media ว่าอัมพฤกษ์อัมพาตเฉียบพลันรักษาได้แต่ต้องรีบไปโรงพยาบาลให้ทันภายใน 3 ชั่วโมง ไปไม่ทันพิการตลอดชีวิต หรือแขนขาอ่อนแรงพูดไม่ชัดปากเบี้ยว ต้องมาโรงพยาบาลให้ทันใน 3 ชั่วโมงก็เปลี่ยนชีวิตได้ อวัยวะทุกส่วนในร่างกายต้องการเลือดไปหล่อเลี้ยงเพื่อที่จะทำให้อวัยวะนั้นทำหน้าที่ได้ตามปกติโดยเฉพาะสมองซึ่งเป็นศูนย์สั่งการสำคัญของร่างกายในการควบคุมกล้ามเนื้อแขนขา ใบหน้า การพูด การรับความรู้สึก การเดินทรงตัว แต่ถ้าวันหนึ่งเกิดไม่มีเลือดไปหล่อเลี้ยง ระบบการทำงานของสมองก็จะเสียไป วันนี้เรามีข้อมูลสุขภาพเกี่ยวกับโรคหลอดเลือดสมอง ซึ่งโรคที่สามารถเกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็ว เฉียบพลันมาฝากไว้เป็นความรู้กันค่ะ

โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) เป็นโรคที่เกิดจากหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงสมองมีความผิดปกติ ทำให้สมองหยุดการทำงานไปอย่างเฉียบพลัน โดยจะแบ่งออกเป็น 2 สาเหตุหลัก ๆ คือ หลอดเลือดสมองตีบ หรืออุดตันและหลอดเลือดสมองแตก ซึ่งทั้งสองแบบก็จะมีการรักษาที่ต่างกัน

หลอดเลือดสมองตีบและอุดตัน คือ ภาวะเสื่อมของผนังหลอดเลือด ผนังหลอดเลือดแดงจะเกิดการแข็งตัว มีไขมันไปเกาะที่ผนังหลอดเลือดด้านใน จนผนังหนาทำให้พื้นที่ภายในหลอดเลือดค่อย ๆ ตีบแคบลง จนเลือดไม่สามารถไปเลี้ยงสมองได้อย่างเพียงพอ ทำให้เซลล์สมองขาดออกซิเจนและตายในที่สุด และบางกรณีคนที่เป็นโรคหัวใจก็เสี่ยงต่อการเกิดลิ่มเลือดในห้องหัวใจซึ่งอาจจะหลุดลอยมาตามกระแสเลือด และไปบล็อกทางไหลเวียนของเลือด จนเลือดไม่สามารถไปเลี้ยงสมองได้อย่างเพียงพอ ทำให้เซลล์สมองขาดออกซิเจนและตายในที่สุดได้เหมือนกัน

หลอดเลือดสมองแตก คือ การที่หลอดเลือดในสมองฉีกขาด ทำให้มีเลือดออกในสมอง มีทั้งแบบหลอดเลือดแตกในเนื้อสมอง ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อระบบประสาท เพราะเลือดไปกดเบียดเนื้อสมอง ทำให้สมองทำงานผิดปกติ และหลอดเลือดแตกในชั้นเยื่อหุ้มสมอง ที่มีสาเหตุมาจากการโป่งพองของหลอดเลือดสมอง ซึ่งผู้ป่วยประเภทนี้จะมีการปวดหัวที่รุนแรงมากก ความรู้สึกตัวลดลงหรือโคม่า

สมองขาดเลือดนานเป็นนาทีหรือชั่วโมงจะส่งผลเสียแก่ผู้ป่วย เพราะเซลล์สมองส่วนที่ควบคุมการเคลื่อนไหวจะถูกทำลายมากขึ้นเรื่อย ๆ จากที่สมองเคยสั่งการแขนขาได้ ก็ทำไม่ได้ แขนขาก็ไม่มีแรง บางคนเป็นแค่ครึ่งซีก บางคนเป็นทั้งตัว บางคนพูดไม่ได้ พูดไม่ชัด ปากเบี้ยว ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ เวียนหัวเดินเซ มองเห็นภาพซ้อน นั่งไม่ได้ กินอาหารก็สำลัก หรือในกรณีที่หลอดเลือดสมองแตก จะมีเลือดคั่งในสมองซึ่งถ้ารักษาไม่ทันเวลา ก็มีโอกาสจะพิการไปตลอดชีวิต นอนติดเตียงตลอดเวลาไม่รับรู้ทุกอย่างรอบตัว ไม่มีความรู้สึกหรืออาจเสียชีวิตได้

โรคหลอดเลือดสมอง ถ้ารีบรักษาอย่างถูกต้องและทันเวลาถึงมือหมอเร็วมากเท่าไหร่ยิ่งเพิ่มโอกาสในการกลับมาเป็นปกติมากเท่านั้น หรือมีโอกาสหายกลับไปใช้ชีวิตปกติได้เลย เราจึงควรที่จะใส่ใจสังเกตอาการของคนรอบข้างไว้ให้ดี ๆ ถ้าเห็นคนรอบข้างมีอาการเหล่านี้เมื่อไหร่ ต้องสงสัยไว้ก่อนเลยว่าอาจจะเป็นโรคหลอดเลือดสมองได้

อาการของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่สามารถสังเกตได้ด้วยตัวเอง มีดังนี้

  • แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก ไม่มีแรงยกแขน มือกำไม่ได้ ของหลุดจากมือเวลาต้องการถือของ ไม่มีแรงเดิน เดินเซ ยกขาไม่ขึ้น กระดกเท้าไม่ได้
  • หน้าเบี้ยว ปากเบี้ยว หลับตาไม่สนิทข้างเดียว กินน้ำน้ำไหลจากมุมปาก
  • พูดไม่ชัด พูดอ้อแอ้คล้ายคนเมาเหล้า นึกคำไม่ออก ใช้คำพูดผิด หรือบางรายอาจพูดไม่ได้เลย
  • ฟังคนพูดแล้วฟังไม่ออก ถามอย่างตอบอย่าง
  • ชาใบหน้า ชาครึ่งซีกร่างกาย คล้ายถูกฉีดยาชา
  • เห็นภาพซ้อน มองเห็นซีกเดียวของลานสายตา เดินชนของ ขับรถชนรถคันอื่นหรือของที่ตั้งไว้ข้างถนน (จากการมองไม่เห็นด้านข้าง)
  • กลืนไม่ได้ กลืนลำบาก สำลักหรือแม้แต่น้ำลายตัวเอง
  • ปวดศีรษะรุนแรงทันทีทันใดแบบไม่เคยเป็นมาก่อนในชีวิต มักร่วมกับมีการอาเจียน
  • เวียนศีรษะบ้านหมุน โดยไม่สัมพันธ์กับการเปลี่ยนท่าทาง มักเป็นร่วมกับการเดินเซ

เมื่อพบว่าตัวเองหรือคนรอบข้างมีอาการดังกล่าว ควรรีบนำส่งโรงพยาบาลที่อยู่ใกล้ที่สุดก่อนเพื่อที่จะได้ให้การรักษาได้เร็วที่สุด โดยการลำเลียงผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลให้ปลอดภัยและรวดเร็ว ก็ควรจะให้รถพยาบาลไปรับในที่เกิดเหตุแล้วนำส่งโรงพยาบาลที่มีศักยภาพในการรักษาต่อไป โดยผู้ป่วยหรือผู้ขอความช่วยเหลือสามารถติดต่อได้ที่หมายเลขโทรศัพท์ สายด่วน 1669 สถาบันการแพทย์ฉุกเฉิน หรือหน่วย Ambulance โรงพยาบาลวิชัยยุทธ โทร.02-2657777

 

แพทย์ผู้เขียน

เวชศาสตร์ฉุกเฉิน
ให้คะแนนบทความนี้
[คะแนนบทความนี้: 4.5]
เรายึดมั่นในหลักการรักษาที่ได้มาตรฐานและมีคุณภาพมาอย่างต่อเนื่อง โดยผู้ป่วยทุกรายจะได้รับการดูแลและติดตามผลการรักษาจากคณะแพทย์ผู้เชี่ยวชาญอย่างใกล้ชิด