ปวดท้องรุนแรงร้าวไปหลัง! เช็ก อาการตับอ่อนอักเสบ ภัยเงียบที่คนมักสับสนกับโรคตับ

หลายคนมักสับสนระหว่างโรคที่เกิดกับตับและตับอ่อน เนื่องจากอวัยวะทั้งสองอยู่ในบริเวณที่ใกล้เคียงกัน แต่ในความเป็นจริงแล้วตับอ่อนอักเสบเป็นภาวะที่รุนแรงและต้องการการรักษาอย่างเร่งด่วนฉุกเฉินกว่าที่หลายคนคิด หากมีอาการปวดท้องรุนแรงแล้วปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการวินิจฉัยที่ถูกต้อง อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายถึงชีวิต เช่น การติดเชื้อในกระแสเลือด และอวัยวะล้มเหลวได้

สารบัญ

• เช็กด่วน! ความต่างระหว่าง ตับอักเสบ vs ตับอ่อนอักเสบ
• เช็กสัญญาณอันตราย อาการตับอ่อนอักเสบ ที่ต้องรีบมาโรงพยาบาล
• ไขข้อสงสัย ตับอ่อนอักเสบเกิดจากอะไร? (ไม่ใช่แค่เพราะดื่มเหล้า)
• แยกให้ออก ตับอักเสบ อาการทั่วไป ต่างกับ ตับอักเสบเฉียบพลัน อาการอย่างไร?
• ตับอ่อนอักเสบ วิธีรักษา ให้ปลอดภัยและลดความเสี่ยงการเกิดซ้ำ
• การวินิจฉัยโรคระบบทางเดินอาหารและตับ ที่แม่นยำ รวดเร็ว โดยแพทย์เฉพาะทาง
• คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ ตับอ่อนอักเสบ

เช็กด่วน! ความต่างระหว่าง ตับอักเสบ vs ตับอ่อนอักเสบ

แม้ว่าทั้งสองโรคจะอยู่ในระบบเดียวกันและมีอาการที่อาจคล้ายคลึงกันในบางจุด แต่ลักษณะการปวด อาการเด่น และสาเหตุหลักนั้นแตกต่างกันอย่างชัดเจน การสังเกตจุดต่างเหล่านี้จะช่วยประเมินความรุนแรงเบื้องต้นได้

จุดสังเกต	ตับอักเสบเฉียบพลัน	ตับอักเสบเรื้อรัง	ตับอ่อนอักเสบ
ตำแหน่งที่ปวด	ปวดจุกแน่นบริเวณชายโครงขวา	ปวดจุกแน่นบริเวณชายโครงขวา	ปวดรุนแรงใต้ลิ้นปี่ ปวดท้องทะลุหลัง
อาการเด่น	อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร ดีซ่าน	อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร ดีซ่าน	คลื่นไส้ อาเจียนรุนแรง นอนหงายไม่ได้
สาเหตุหลัก	เชื้อไวรัส (A, B, C)	แอลกอฮอล์ ยา	นิ่วในถุงน้ำดี ดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณมาก

เช็กสัญญาณอันตราย อาการตับอ่อนอักเสบ ที่ต้องรีบมาโรงพยาบาล

จุดสังเกตที่สำคัญคืออาการปวดท้องที่รุนแรงเฉียบพลัน โดยมักจะเริ่มปวดบริเวณใต้ลิ้นปี่หรือช่วงท้องด้านบน จากนั้นลักษณะการปวดจะเป็นแบบปวดท้องทะลุหลัง ร้าวไปถึงแผ่นหลัง ผู้ป่วยมักไม่สามารถนอนหงายได้เพราะจะยิ่งทำให้ปวดมากขึ้น ต้องนั่งงอตัวเพื่อบรรเทาอาการ นอกจากนี้ อาการตับอ่อนอักเสบ ยังมักเกิดร่วมกับอาการคลื่นไส้ อาเจียนอย่างรุนแรง ทานอาหารไม่ได้ และอาจมีไข้สูงร่วมด้วย หากพบสัญญาณเหล่านี้ควรรีบพบแพทย์ทันที

ไขข้อสงสัย ตับอ่อนอักเสบเกิดจากอะไร? (ไม่ใช่แค่เพราะดื่มเหล้า)

หลายคนมักเข้าใจผิดว่าโรคนี้เกิดจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เพียงอย่างเดียว แต่หากตั้งคำถามว่าตับอ่อนอักเสบเกิดจากอะไรได้อีกบ้าง สาเหตุอันดับต้น ๆ ที่พบได้บ่อยมากในผู้ที่ไม่ดื่มแอลกอฮอล์เลยก็คือ นิ่วในถุงน้ำดี เมื่อก้อนนิ่วหลุดร่วงลงมาอุดตันที่ท่อเปิดร่วมระหว่างท่อน้ำดีและท่อตับอ่อน จะทำให้เอนไซม์ย่อยอาหารไหลกลับเข้าไปทำลายเนื้อเยื่อตับอ่อนเอง ส่วนสาเหตุรองลงมาคือการดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมากสะสมเป็นเวลานาน ซึ่งกระตุ้นให้เซลล์ตับอ่อนทำงานผิดปกติและอักเสบขึ้นมา

แยกให้ออก ตับอักเสบ อาการทั่วไป ต่างกับ ตับอักเสบเฉียบพลัน อาการอย่างไร?

เมื่อพูดถึงโรคตับเกี่ยวกับตับอักเสบ อาการทั่วไปมักเกิดจากการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ (A, B หรือ C) การรับประทานยาบางชนิด หรือไขมันพอกตับ โดยผู้ป่วยมักมีอาการอ่อนเพลีย เบื่ออาหาร จุกแน่นชายโครงขวา แต่เมื่อโรคทวีความรุนแรงขึ้นเป็นตับอักเสบเฉียบพลัน โดยอาการที่สังเกตได้ชัดเจนคือ ภาวะดีซ่าน ซึ่งจะทำให้ผู้ป่วยมีอาการตาเหลืองตัวเหลือง ปัสสาวะมีสีเข้มคล้ายน้ำปลา ซึ่งแตกต่างจากการอักเสบของตับอ่อนอย่างชัดเจน (เว้นแต่ในกรณีที่นิ่วอุดตันท่อน้ำดีจนเกิดภาวะถุงน้ำดีอักเสบร่วมด้วย จึงอาจพบอาการตัวเหลืองได้เช่นกัน)

ตับอ่อนอักเสบ วิธีรักษา ให้ปลอดภัยและลดความเสี่ยงการเกิดซ้ำ

สำหรับตับอ่อนอักเสบ วิธีรักษาจะมุ่งเน้นไปที่การลดการทำงานของอวัยวะและบรรเทาอาการปวด โดยหลักการรักษาเบื้องต้นของแพทย์ที่โรงพยาบาลวิชัยยุทธคือ การให้ผู้ป่วยงดน้ำและอาหารทางปาก (NPO) เพื่อให้ตับอ่อนได้พักการหลั่งเอนไซม์ พร้อมกับให้สารน้ำเกลือทางหลอดเลือดดำอย่างเพียงพอเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ หากตรวจพบว่าสาเหตุหลักมาจากนิ่วอุดตัน แพทย์อาจพิจารณาทำการส่องกล้อง ERCP เพื่อคีบนิ่วออก หรือแนะนำให้ผ่าตัดนำถุงน้ำดีออกในภายหลัง เพื่อป้องกันไม่ให้โรคกลับมาเป็นซ้ำ

การวินิจฉัยโรคระบบทางเดินอาหารและตับ ที่แม่นยำ รวดเร็ว โดยแพทย์เฉพาะทาง

ความรวดเร็วในการวินิจฉัยคือหัวใจสำคัญของการรักษา ศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ โรงพยาบาลวิชัยยุทธ มีทีมแพทย์เฉพาะทางที่พร้อมรับมือกับเคสฉุกเฉินตลอดเวลา โดยใช้เทคโนโลยีการแพทย์ที่ทันสมัย ไม่ว่าจะเป็นการตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้อง การเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) รวมถึงการเจาะเลือดเพื่อตรวจหาค่าระดับเอนไซม์อะไมเลส (Amylase) และ ไลเปส (Lipase) ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้สำคัญที่ช่วยให้แพทย์ประเมินความรุนแรง วินิจฉัยโรคได้อย่างแม่นยำ และวางแผนการรักษาได้อย่างทันท่วงที

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ ตับอ่อนอักเสบ

ตับอ่อนอักเสบ สามารถรักษาให้หายขาดได้ไหม?

หากเป็นชนิดเฉียบพลันและได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที รวมถึงแก้ไขสาเหตุที่ทำให้เกิดโรคได้ตรงจุด เช่น การผ่าตัดนิ่วออก หรือการเลิกดื่มแอลกอฮอล์ ผู้ป่วยสามารถหายขาดและกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ แต่หากปล่อยค้างไว้จนกลายเป็นชนิดเรื้อรัง อาจทำให้เนื้อเยื่อถูกทำลายอย่างถาวรและส่งผลต่อการผลิตอินซูลิน

ตับอ่อนอักเสบเกิดจากอะไร ในคนที่ไม่เคยดื่มแอลกอฮอล์เลย?

สาเหตุหลักในผู้ที่ไม่ดื่มแอลกอฮอล์คือปัญหาจากนิ่วในถุงน้ำดีที่หลุดมาอุดตันท่อตับอ่อน นอกจากนี้ยังอาจเกิดจากสาเหตุอื่น ๆ ได้ เช่น ภาวะไขมันไตรกลีเซอไรด์ในเลือดสูงผิดปกติ ผลข้างเคียงจากยาบางชนิด ภาวะแคลเซียมในเลือดสูง หรืออุบัติเหตุที่กระทบกระเทือนบริเวณช่องท้องอย่างรุนแรง

เคยเป็นตับอ่อนอักเสบ วิธีรักษาตัวเองหลังออกจากโรงพยาบาลคืออะไร?

หลังจากการรักษาในโรงพยาบาล ผู้ป่วยต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตอย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะการงดดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิด เลือกรับประทานอาหารที่มีไขมันต่ำ หลีกเลี่ยงอาหารรสจัดและของทอด ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน ดื่มน้ำให้เพียงพอในแต่ละวัน และที่สำคัญคือต้องมาพบแพทย์ตามนัดอย่างสม่ำเสมอ




ศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ
โทร. 0-2265-7777