คลำเจอก้อนแบบไหน ควรรีบพบแพทย์?

หลายคนอาจเคยบังเอิญคลำพบ "ก้อน" ตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย ไม่ว่าจะเป็นบริเวณคอ รักแร้ เต้านม ขาหนีบ แขน ขา หรือใต้ผิวหนัง แล้วเกิดคำถามว่าเป็นเพียงก้อนไขมัน ต่อมน้ำเหลือง หรือเป็นสัญญาณของโรคที่ควรได้รับการตรวจเพิ่มเติม

ในความเป็นจริง ก้อนที่เกิดขึ้นตามร่างกายมีหลายสาเหตุ บางชนิดเป็นภาวะที่พบได้ทั่วไปและติดตามอาการได้ แต่บางลักษณะอาจเป็นสัญญาณที่ควรเข้ารับการประเมินจากแพทย์เพื่อหาสาเหตุอย่างเหมาะสม การสังเกตลักษณะของก้อนตั้งแต่ระยะแรกจะช่วยให้วางแผนการดูแลรักษาได้ตรงจุดมากขึ้น

ก้อนที่พบตามร่างกาย เกิดจากอะไรได้บ้าง?

ก้อนที่คลำพบอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น

• ก้อนไขมันใต้ผิวหนัง (Lipoma)
• ซีสต์ (Cyst)
• ต่อมน้ำเหลืองโตจากการติดเชื้อ
• ก้อนจากการอักเสบ
• ก้อนจากต่อมต่าง ๆ เช่น ต่อมไทรอยด์
• เนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง
• เนื้องอกชนิดร้ายแรงหรือมะเร็งบางชนิด

แม้จะคลำพบเป็น "ก้อน" เหมือนกัน แต่ลักษณะ ขนาด ตำแหน่ง และการเปลี่ยนแปลงของก้อน สามารถช่วยบอกแนวทางในการประเมินเบื้องต้นได้

ลักษณะก้อนแบบไหนที่ควรเข้ารับการตรวจจากแพทย์?

หากคลำพบก้อนที่มีลักษณะต่อไปนี้ แนะนำให้เข้ารับการตรวจเพื่อหาสาเหตุ

1. ก้อนมีขนาดใหญ่ขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ก้อนที่มีการเปลี่ยนแปลงของขนาดภายในช่วงไม่กี่สัปดาห์หรือไม่กี่เดือน ควรได้รับการประเมิน แม้จะไม่มีอาการเจ็บร่วมด้วยก็ตาม เพราะการเปลี่ยนแปลงของก้อนเป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยในการวินิจฉัย

2. ก้อนแข็งและขยับได้น้อย
ก้อนที่มีลักษณะแข็งกว่าปกติ ขอบไม่เรียบ หรือยึดติดกับเนื้อเยื่อรอบข้างจนขยับได้จำกัด ควรได้รับการตรวจเพิ่มเติม เนื่องจากลักษณะดังกล่าวอาจต้องอาศัยการตรวจด้วยเครื่องมือหรือการเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อเพื่อยืนยันสาเหตุ

3. ก้อนไม่เจ็บ แต่ยังคงอยู่เป็นเวลานาน
หลายคนมักเข้าใจว่าหากก้อนไม่เจ็บก็ไม่น่ามีปัญหา แต่ในทางการแพทย์ ก้อนที่ไม่มีอาการเจ็บและยังคงอยู่ต่อเนื่องเกิน 2-4 สัปดาห์ โดยไม่มีแนวโน้มยุบลง ควรได้รับการประเมินจากแพทย์

4. ก้อนเกิดร่วมกับการเปลี่ยนแปลงของผิวหนัง
หากบริเวณก้อนมีลักษณะดังต่อไปนี้ ควรเข้ารับการตรวจ

• ผิวหนังบุ๋มลง
• ผิวหนังหนาตัว
• มีรอยแดงต่อเนื่อง
• มีแผลเรื้อรัง
• มีของเหลวหรือเลือดไหลออกจากก้อน

ลักษณะเหล่านี้เป็นข้อมูลสำคัญที่แพทย์จะใช้ประกอบการวินิจฉัย

5. คลำพบก้อนบริเวณเต้านม
ก้อนที่เต้านมพบได้จากหลายสาเหตุ ทั้งการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน ซีสต์ หรือเนื้องอก ดังนั้น หากคลำพบก้อนใหม่ โดยเฉพาะก้อนที่ไม่หายไปหลังหมดประจำเดือน หรือมีการเปลี่ยนแปลงของหัวนมหรือผิวหนังบริเวณเต้านม ควรเข้ารับการตรวจโดยสูตินรีแพทย์หรือศัลยแพทย์เต้านม

6. ต่อมน้ำเหลืองโตนานกว่าปกติ
ต่อมน้ำเหลืองอาจโตจากไข้หวัด การติดเชื้อ หรือการอักเสบ และมักยุบลงเมื่อร่างกายฟื้นตัว
แต่หากต่อมน้ำเหลืองโตต่อเนื่อง มีขนาดมากกว่า 1 เซนติเมตร แข็ง หรือพบหลายตำแหน่ง เช่น คอ รักแร้ และขาหนีบ พร้อมกัน ควรเข้ารับการตรวจเพิ่มเติม

7. ก้อนร่วมกับอาการผิดปกติของร่างกาย
หากคลำพบก้อนร่วมกับอาการต่อไปนี้ ควรเข้ารับการประเมิน

• น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ
• มีไข้ต่อเนื่อง
• เหงื่อออกมากในเวลากลางคืน
• อ่อนเพลียง่าย
• กลืนลำบากหรือเสียงแหบ (กรณีก้อนบริเวณคอ)

อาการเหล่านี้ช่วยให้แพทย์ประเมินสาเหตุของก้อนได้ละเอียดมากขึ้น

ก้อนแบบไหนที่พบได้บ่อยและอาจไม่ใช่ภาวะร้ายแรง?

ก้อนบางชนิดพบได้บ่อยและมีลักษณะเฉพาะ เช่น

• ก้อนไขมัน (Lipoma) มักนิ่ม ขยับได้เมื่อใช้นิ้วดัน โตช้า และพบใต้ผิวหนังบริเวณแขน หลัง ไหล่ หรือลำตัว
• ซีสต์ (Epidermoid cyst) มีลักษณะเป็นก้อนกลม ขอบชัด คลำได้ใต้ผิวหนัง บางครั้งอาจมีรูเปิดเล็ก ๆ ตรงกลาง และหากเกิดการอักเสบอาจมีอาการบวมแดง

แม้ก้อนลักษณะเหล่านี้จะพบได้บ่อย แต่หากมีการเปลี่ยนแปลงของขนาด รูปร่าง หรือเริ่มมีอาการผิดปกติ ก็ควรได้รับการตรวจจากแพทย์เช่นกัน

หากคลำพบก้อน แพทย์จะตรวจอะไรบ้าง?

เมื่อเข้ารับการตรวจ แพทย์จะเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกาย โดยพิจารณาจาก

• ตำแหน่งของก้อน
• ขนาดและรูปร่าง
• ความแข็ง
• การเคลื่อนไหวของก้อน
• ระยะเวลาที่พบ
• อาการร่วมอื่น ๆ

หากจำเป็น อาจมีการตรวจเพิ่มเติม เช่น

• อัลตราซาวด์ (Ultrasound)
• เอกซเรย์เต้านม (Mammogram) ในกรณีที่เหมาะสม
• เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan)
• คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI)
• การเจาะดูดเซลล์ (Fine Needle Aspiration; FNA)
• การตัดชิ้นเนื้อเพื่อตรวจทางพยาธิวิทยา (Biopsy)

การเลือกวิธีตรวจขึ้นอยู่กับตำแหน่งของก้อน อายุของผู้ป่วย และข้อบ่งชี้ทางการแพทย์

วิธีสังเกตก้อนด้วยตนเอง

หากพบก้อนใหม่ ควรสังเกตและจดบันทึกข้อมูลต่อไปนี้

• พบก้อนครั้งแรกเมื่อใด
• ขนาดเปลี่ยนแปลงหรือไม่
• ก้อนเคลื่อนที่ได้หรือไม่
• มีอาการเจ็บหรือไม่
• มีการเปลี่ยนแปลงของผิวหนังหรือไม่
• มีอาการอื่นร่วมด้วยหรือไม่

ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้แพทย์ประเมินอาการได้แม่นยำยิ่งขึ้น

การตรวจตั้งแต่ระยะแรก ช่วยให้วางแผนการดูแลได้เหมาะสม

ก้อนตามร่างกายไม่ได้มีสาเหตุเพียงรูปแบบเดียว หลายชนิดเป็นภาวะที่พบได้ทั่วไปและสามารถติดตามอาการได้ ขณะที่บางชนิดควรได้รับการตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุอย่างชัดเจน

หากคลำพบก้อนที่มีการเปลี่ยนแปลงของขนาด แข็ง ขยับได้น้อย อยู่ต่อเนื่อง หรือมีอาการร่วมอื่น ๆ การเข้ารับการประเมินจากแพทย์จะช่วยให้ได้รับการวินิจฉัยและวางแผนการดูแลที่เหมาะสมตั้งแต่ระยะแรก

ศูนย์เต้านม
โทร. 0-2265-7777