ปวดท้อง ปวดหลัง พร้อมกัน 5 โรคร้ายที่มักมาคู่กัน

อาการปวดท้องและหลังพร้อมกัน หรือ ปวดท้องร้าวทะลุหลัง ไม่ใช่ออฟฟิศซินโดรมหรือปวดกล้ามเนื้อทั่วไป แต่เป็นสัญญาณอันตรายของอวัยวะภายในอักเสบหรือติดเชื้อรุนแรง โดยกว่า 80% เกิดจากโรคไต ตับอ่อน หรือลำไส้ ห้ามชะล่าใจซื้อยาคลายกล้ามเนื้อมาทานเองเด็ดขาด โดยเฉพาะหากมีไข้สูงหรืออาเจียนรุนแรงร่วมด้วย ถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องพบแพทย์ทันที การรู้เท่าทันวิธีสังเกตอาการเบื้องต้นของ 5 โรคร้ายที่แฝงมา จะช่วยให้คุณรับมือและได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที

สารบัญ

• ทำไมถึงมีอาการปวดท้องและปวดหลังพร้อมกัน?
• เช็ก 5 โรคร้ายที่ทำให้ปวดท้องร้าวลงหลัง
• ตารางเปรียบเทียบ แยกอาการปวดท้องและหลังของแต่ละโรค
• วิธีปฐมพยาบาลและข้อควรปฏิบัติเมื่อปวดท้องร้าวลงหลัง
• คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ทำไมถึงมีอาการปวดท้องและปวดหลังพร้อมกัน?

การที่เรารู้สึกปวดสองจุดพร้อมกันนั้นเกิดจากอวัยวะภายในช่องท้องหลายส่วนถูกจัดวางอยู่ชิดกับผนังช่องท้องด้านหลัง (Retroperitoneal organs) เช่น ไต ตับอ่อน และเส้นเลือดใหญ่ เมื่ออวัยวะเหล่านี้เกิดการอักเสบ ติดเชื้อ หรือโป่งพอง เส้นประสาทบริเวณนั้นจะส่งสัญญาณความเจ็บปวดร้าวไปยังแผ่นหลัง ซึ่งในทางการแพทย์เรียกว่าอาการปวดร้าว (Referred Pain) ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกปวดท้องและปวดหลังพร้อม ๆ กัน

เช็ก 5 โรคร้ายที่ทำให้ปวดท้องร้าวลงหลัง

หากคุณมีอาการปวดท้องและหลังพร้อมกัน สาเหตุของอาการมักจะมาจาก 5 โรคที่พบบ่อย ดังนี้

1. นิ่วในท่อไตและกรวยไตอักเสบ

ไตเป็นอวัยวะที่อยู่ค่อนไปทางด้านหลัง เมื่อมีก้อนนิ่วหลุดมาอุดตันท่อไตหรือมีการติดเชื้อแบคทีเรียจนกรวยไตอักเสบ ผู้ป่วยมักจะมีอาการปวดท้องข้างซ้ายหรือขวาขึ้นอยู่กับตำแหน่งของไตที่มีปัญหา โดยจะปวดเกร็งรุนแรงเป็นพัก ๆ บริเวณบั้นเอวร้าวลงมาที่ท้องน้อยหรือร้าวทะลุหลัง ร่วมกับมีไข้สูง หนาวสั่น และปัสสาวะแสบขัด

2. ตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน

มักเกิดจากการดื่มแอลกอฮอล์จัดหรือมีนิ่วในถุงน้ำดีหลุดมาอุดตันท่อตับอ่อน ผู้ป่วยจะรู้สึกปวดจุกแน่นและปวดรุนแรงบริเวณใต้ลิ้นปี่ ลักษณะเฉพาะคือ อาการปวดจะร้าวทะลุไปถึงแผ่นหลัง มักปวดมากขึ้นหลังทานอาหารที่มีไขมันสูง และมีอาการคลื่นไส้อาเจียนอย่างหนักร่วมด้วย

3. แผลในกระเพาะอาหารทะลุ

เป็นภาวะแทรกซ้อนรุนแรงของโรคทางเดินอาหาร หากผู้ป่วยมีแผลในกระเพาะอาหารเรื้อรังและปล่อยทิ้งไว้จนแผลลึกทะลุผนังกระเพาะ น้ำย่อยจะรั่วไหลออกมากัดกร่อนอวัยวะช่องท้อง ทำให้เกิดอาการปวดแสบปวดร้อนอย่างรุนแรงบริเวณลิ้นปี่และปวดร้าวทะลุไปที่กลางหลัง หน้าท้องจะแข็งเกร็ง กดแล้วเจ็บมาก

4. ถุงน้ำดีอักเสบ

เกิดจากก้อนนิ่วไปอุดตันท่อน้ำดี ทำให้ถุงน้ำดีบวมและอักเสบ อาการคลาสสิกคือ ผู้ป่วยจะปวดเกร็งบริเวณใต้ชายโครงขวา และอาการปวดมักจะร้าวทะลุไปถึงสะบักหลังด้านขวาหรือไหล่ขวา ร่วมกับมีไข้ อาเจียน และอาจมีภาวะตัวเหลืองตาเหลือง

5. หลอดเลือดแดงใหญ่ในช่องท้องโป่งพอง

นี่คือภาวะที่อันตรายถึงชีวิต หากหลอดเลือดแดงใหญ่เกิดการโป่งพองและปริแตก ผู้ป่วยจะมีอาการปวดกะทันหันรุนแรงคล้ายมีอะไรฉีกขาดอยู่ข้างใน โดยจะปวดบริเวณรอบสะดือแล้วร้าวทะลุไปที่หลังส่วนล่าง หากปวดลักษณะนี้ควรเรียกรถพยาบาลทันที

ตารางเปรียบเทียบ แยกอาการปวดท้องและหลังของแต่ละโรค

เพื่อการประเมินเบื้องต้น คุณสามารถแยกโรคจากตำแหน่งและลักษณะการปวดได้ตามตารางนี้

วิธีปฐมพยาบาลและข้อควรปฏิบัติเมื่อปวดท้องร้าวลงหลัง

หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการปวดท้องและปวดหลังพร้อมกันอย่างรุนแรง ให้ปฏิบัติตามคำแนะนำเหล่านี้

1. งดรับประทานอาหารและน้ำดื่มทุกชนิด เพื่อเตรียมความพร้อมของร่างกายในกรณีที่แพทย์ประเมินว่าต้องรับการส่องกล้องหรือผ่าตัดฉุกเฉิน
2. ห้ามซื้อยาแก้ปวดหรือยาคลายกล้ามเนื้อมารับประทานเอง เพราะยาจะไปกดทับและบดบังอาการของโรคร้ายแรง ทำให้แพทย์วินิจฉัยได้ยากขึ้น และยาแก้ปวดบางชนิดอาจยิ่งทำให้กระเพาะอาหารทะลุรุนแรงกว่าเดิม
3. ให้นอนพักในท่าคู้ตัว งอเข่าชิดอก ท่านี้จะช่วยลดแรงดันในช่องท้องและอาจช่วยบรรเทาอาการปวดจากภาวะตับอ่อนอักเสบได้เล็กน้อย
4. รีบพบแพทย์ทันที หากปวดรุนแรงจนทนไม่ไหว หน้ามืด ตัวเย็น หรือมีไข้สูง ห้ามรอดูอาการที่บ้าน ควรรีบไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ปวดท้องและปวดหลังพร้อมกันตอนเป็นประจำเดือน ผิดปกติไหม?

การปวดหลังช่วงมีประจำเดือนเป็นเรื่องปกติที่เกิดจากการหดรัดตัวของมดลูก แต่หากปวดรุนแรงกว่าปกติ ทานยาแก้ปวดแล้วไม่ดีขึ้น ปวดจนรบกวนการใช้ชีวิต หรือปวดร้าวลงหน้าขาเรื้อรัง อาจเป็นสัญญาณของโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ควรพบสูตินรีแพทย์

อาหารเป็นพิษ ทำให้ปวดท้องร้าวลงหลังได้หรือไม่?

โดยปกติอาหารเป็นพิษจะทำให้ปวดบิดเกร็งทั่วท้อง คลื่นไส้ และท้องเสียเป็นหลัก แต่มักจะไม่ปวดร้าวทะลุหลัง หากคุณมีอาการท้องเสียแล้วมีอาการปวดหลังอย่างรุนแรงร่วมด้วย ควรระวังภาวะแทรกซ้อนอื่นที่ซ้อนทับกัน เช่น ลำไส้อักเสบรุนแรงหรือมีภาวะตับอ่อนอักเสบร่วมด้วย

ศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ
โทร. 0-2265-7777