ปวดหลัง ปวดเอวด้านหลัง สาเหตุคืออะไร ปวดจนนอนไม่ได้ต้องทำไง?

อาการปวดหลัง ปวดเอว เป็นปัญหาสุขภาพที่สามารถพบเจอในคนทุกเพศทุกวัย สาเหตุมักมาจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น นั่งท่าเดิมนาน ๆ ยกของหนักผิดท่า ในกรณีที่ร้ายแรงคือเกิดจากหมอนรองกระดูกเสื่อม กระดูกสันหลังคด หรือเกี่ยวข้องกับโรคต่าง ๆ อย่างนิ่วในไต โรคกระเพาะ หรือลำไส้อักเสบ โดยเฉพาะหากปวดหลังช่วงเอวรุนแรงจนนอนไม่ได้ ควรสังเกตอาการร่วมและรีบไปพบแพทย์ทันที

ถ้าใครที่สงสัยว่าอาการปวดหลังของตัวเองจะเสี่ยงเป็นโรคร้ายแรงไหม บทความนี้จะพาไปดูวิธีสังเกตความรุนแรง สาเหตุแต่ละแบบ และแนวทางรักษาที่ศูนย์โรคกระดูกและข้อแนะนำ

สารบัญ

• ปวดหลังกับปวดเอว ต่างกันอย่างไร เป็นอาการเดียวกันไหม?
• ปวดหลังเกิดจากอะไร มีสาเหตุกี่กลุ่ม?
• ปวดหลังเฉียบพลัน กึ่งเฉียบพลัน และเรื้อรัง ต่างกันยังไง?
• ปวดหลังมากจนนอนไม่ได้ เป็นสัญญาณอันตรายไหม?
• ปวดหลังแบบไหนที่ต้องพบแพทย์เฉพาะทางทันที?
• วิธีแก้อาการปวดหลัง ปวดเอวด้วยตัวเอง และวิธีทางการแพทย์
• คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการปวดหลัง ปวดเอว (FAQ)

ปวดหลังกับปวดเอว ต่างกันอย่างไร เป็นอาการเดียวกันไหม?

อาการปวดหลังและปวดเอวเป็นอาการที่เกิดขึ้นในบริเวณใกล้เคียงกัน โดยอาการปวดหลังมักเกิดจากกระดูกและกล้ามเนื้อกลางหลัง ส่วนอาการปวดเอวจะเกิดขึ้นตรงบั้นเอวหรือช่วงหลังส่วนล่าง ซึ่งอาจเป็นสัญญาณเตือนจากความผิดปกติของอวัยวะภายในได้

ปวดหลังส่วนบน VS ปวดหลังช่วงเอว ต่างกันยังไง?

ลักษณะการปวด บอกสาเหตุอะไรได้บ้าง?

• ปวดตื้อ ๆ หรือปวดเมื่อย: เกิดจากกล้ามเนื้อทำงานหนัก เช่น นั่งนานหรือยกของหนัก ไม่รุนแรงและมักเป็น ๆ หาย ๆ
• ปวดแปลบเหมือนไฟช็อต: เกิดจากเส้นประสาทถูกกดทับ และอาจปวดรุนแรงขึ้นเมื่อเปลี่ยนท่าเร็ว ๆ
• ปวดร้าวลงขา: สาเหตุจากกระดูกสันหลังเสื่อมและหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท
• ปวดหน่วง ๆ เวลายืนนาน ๆ: เกิดจากกล้ามเนื้ออักเสบหรือข้อต่อกระดูกสันหลังอักเสบ

ปวดหลังเกิดจากอะไร มีสาเหตุกี่กลุ่ม?

อาการปวดหลังเกิดขึ้นได้จาก 3 สาเหตุหลัก ได้แก่ กล้ามเนื้อและพฤติกรรมการใช้ชีวิต ความผิดปกติของกระดูกสันหลัง และอวัยวะภายในที่ส่งผลปวดร้าวมาที่หลัง มาดูกันว่าสาเหตุอาการปวดหลังที่ควรระวัง มีอะไรบ้าง

สาเหตุจากกล้ามเนื้อและพฤติกรรม

• นั่งทำงานท่าเดิมนาน ๆ หรือออฟฟิศซินโดรม ทำให้กล้ามเนื้อหลังเกร็ง
• ยกของหนักผิดท่า ทำให้น้ำหนักลงผิดจุด
• ยืนหรือเดินนานเกินไป ทำให้กล้ามเนื้อหลังล้าสะสม

สาเหตุจากกระดูกสันหลังและหมอนรองกระดูก

• หมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาท ทำให้ปวดร้าวลงสะโพกหรือขา
• กระดูกสันหลังเสื่อมสภาพ โดยพบมากขึ้นตามอายุที่เพิ่มขึ้น
• กระดูกสันหลังคด ทำให้กล้ามเนื้อรอบกระดูกสันหลังทำงานไม่สมดุลกัน

สาเหตุจากอวัยวะภายใน

• นิ่วในไต: ปวดเอวด้านหลังหรือปวดร้าวมาด้านข้างเอว ร่วมกับปัสสาวะแสบขัดและมีไข้
• ถุงน้ำดีอักเสบ: ปวดร้าวทางด้านขวา ร่วมกับเบื่ออาหาร ท้องอืด
• กระเพาะอาหาร/กรดไหลย้อน: ปวดร้าวที่หลัง พร้อมรู้สึกแสบร้อนกลางอกและเรอเปรี้ยว
• ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่: มีอาการปวดหลังช่วงเอว โดยเป็นโรคที่พบในผู้หญิง

ปวดหลังเฉียบพลัน กึ่งเฉียบพลัน และเรื้อรัง ต่างกันยังไง?

ระยะเวลาที่ปวดหลังเฉียบพลันสามารถบอกทิศทางของอาการปวดได้ หากไม่เกิน 6 สัปดาห์ ส่วนใหญ่จะดีขึ้นเมื่ออาการเจ็บหายดี แต่ถ้าปวดนานถึง 6-12 สัปดาห์ ควรเริ่มปรึกษาแพทย์ และหากลากยาวเกิน 12 สัปดาห์ อาจหมายถึงร่างกายไม่สามารถซ่อมแซมตัวเองได้

ปวดหลังเรื้อรัง เสี่ยงกระดูกสันหลังเสื่อมแค่ไหน?

หากมีอาการปวดหลังเรื้อรังต่อเนื่องเกิน 12 สัปดาห์ เป็นสัญญาณของกระดูกสันหลังเสื่อมสภาพอย่างชัดเจน นอกจากนี้ การอักเสบสะสมและเคลื่อนไหวผิดปกติเป็นเวลานาน จะยิ่งเร่งให้หมอนรองกระดูกและข้อต่อกระดูกสันหลังสึกหรอเร็วขึ้นด้วย ดังนั้น ควรรีบได้รับการรักษาโดยแพทย์เฉพาะทางตั้งแต่ระยะกึ่งเฉียบพลัน

ปวดหลังมากจนนอนไม่ได้ เป็นสัญญาณอันตรายไหม?

ปวดหลังมากจนนอนไม่ได้ เป็นอาการร้ายแรงที่ไม่ควรมองข้าม เพราะอาการปวดทั่วไปจะดีขึ้นจากการได้พักหรือเปลี่ยนท่าทาง แต่หากปวดหลัง ปวดเอวอย่างต่อเนื่อง หรือแม้ตอนนอนนิ่ง ๆ อาจเป็นสัญญาณของการอักเสบรุนแรง การติดเชื้อ หรือความผิดปกติที่ต้องได้รับการวินิจฉัยอย่างละเอียด

ปวดหลังตอนนอน ต่างจากปวดหลังตอนกลางวันอย่างไร?

ปวดหลังแบบไหนที่ต้องพบแพทย์เฉพาะทางทันที?

หากปวดหลังและมีอาการร่วมบางอย่าง เช่น มีไข้ มีอาการชา อ่อนแรง อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อ กระดูกสันหลังผิดปกติรุนแรง หรือเส้นประสาทถูกกดทับมาก สัญญาณที่ควรรีบพบแพทย์ทันทีมีดังนี้

สัญญาณเตือนที่บ่งบอกว่าปวดหลังอันตราย

• ปวดรุนแรงจนไม่สามารถทำกิจกรรมประจำวันได้
• ปวดหลังร้าวลงขาข้างใดข้างหนึ่ง หรือทั้งสองข้าง
• ปวดต่อเนื่องแม้พักเฉย ๆ หรือนอนนิ่ง ๆ
• มีไข้ หนาวสั่น หรือน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
• ปวดหลังเรื้อรังนานกว่า 12 สัปดาห์

แพทย์ตรวจวินิจฉัยอาการปวดหลังอย่างไร?

• เอกซเรย์ (X-ray): ดูโครงสร้างกระดูกสันหลังว่าผิดรูปหรือไม่
• MRI กระดูกสันหลัง: กรณีสงสัยว่าผู้ป่วยหมอนรองกระดูกเคลื่อนหรือเส้นประสาทถูกกดทับ
• ตรวจเลือดหรือปัสสาวะ: คัดกรองการติดเชื้อหรือความผิดปกติของอวัยวะภายใน

วิธีแก้อาการปวดหลัง ปวดเอวด้วยตัวเอง และวิธีทางการแพทย์

สามารถรักษาอาการปวดหลังเบื้องต้นได้ด้วยตัวเอง สำหรับอาการที่ไม่รุนแรง และการรักษาทางการแพทย์สำหรับกรณีที่ดูแลเองแล้วไม่ดีขึ้นหรือมีสาเหตุอื่น ๆ ซึ่งแพทย์จะเลือกวิธีให้เหมาะสมกับความรุนแรงของผู้ป่วย

ดูแลตัวเองที่บ้านอย่างไรให้อาการดีขึ้น

• หลีกเลี่ยงการยกของหนัก และนั่งท่าเดิมนาน ๆ
• ยืดกล้ามเนื้อ และคลายกล้ามเนื้อเป็นประจำ
• ประคบเย็นใน 48 ชั่วโมงแรก และประคบร้อนเพื่อให้กล้ามเนื้อคลาย
• ลุกเปลี่ยนอิริยาบถทุก 30-45 นาที

วิธีรักษาทางการแพทย์ เมื่ออาการไม่ดีขึ้น

• ทำกายภาพบำบัด: ใช้คลื่นความร้อนลึกหรือกระแสไฟฟ้าลดปวด ร่วมกับฝึกท่าที่ถูกต้อง
• ฉีดยาสเตียรอยด์เข้าโพรงกระดูกสันหลัง: กรณีอักเสบรุนแรงและไม่ตอบสนองต่อยา
• ผ่าตัด: กรณีหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทรุนแรง หรือรักษาด้วยวิธีอื่นแล้วไม่ดีขึ้น

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการปวดหลัง ปวดเอว (FAQ)

ปวดหลังในวัยทำงานกับวัยสูงอายุ สาเหตุต่างกันไหม?

ปวดหลังในวัยทำงานมักเกิดจากพฤติกรรม เช่น นั่งทำงานนาน ๆ ส่วนในผู้สูงอายุมักเกิดจากความเสื่อมของกระดูกสันหลังและหมอนรองกระดูกตามธรรมชาติ ทำให้ปวดเรื้อรังและข้อฝืดมากกว่า

ปวดหลังข้างเดียวกับปวดทั้งสองข้าง บ่งบอกอะไรต่างกัน?

ปวดหลังข้างเดียวมักมีสาเหตุเฉพาะจุด เช่น กล้ามเนื้ออักเสบ ส่วนปวดทั้งสองข้างพร้อมกัน มักเกี่ยวข้องกับหมอนรองกระดูกเสื่อม หรืออวัยวะภายในร่างกาย

ออกกำลังกายแล้วปวดหลังมากขึ้น ควรหยุดไหม?

งดการลงน้ำหนักแรง ๆ หรือท่าบิดเอวและหลังเยอะ ๆ ไปก่อน ให้เปลี่ยนเป็นการยืดกล้ามเนื้อเบา ๆ แทน แต่หากพักแล้วอาการยังไม่ดีขึ้นและรุนแรงกว่าเดิม ควรปรึกษาแพทย์ให้เร็วที่สุด

ปวดหลังเกี่ยวข้องกับโรคไตหรือไม่?

มีโอกาส หากปวดร้าวมาบริเวณบั้นเอว ร่วมกับมีไข้ ปัสสาวะแสบขัด หรือปัสสาวะมีสีขุ่นผิดปกติ อาจเป็นสัญญาณของนิ่วในไตหรือไตอักเสบ

นวดแผนไทยช่วยลดปวดหลังได้จริงไหม?

ช่วยได้ในกรณีปวดหลังจากกล้ามเนื้อทั่วไป จะช่วยคลายกล้ามเนื้อที่ตึงเกร็งและเพิ่มการไหลเวียนเลือดได้ดี แต่หากปวดหลังมีสาเหตุจากหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท การนวดแรง ๆ อาจทำให้อาการแย่ลงได้ทันที

ศูนย์โรคกระดูกและข้อ
โทร. 0-2265-7777