ท้องอืด อาการเป็นยังไง สาเหตุเกิดจากอะไร และวิธีแก้ไข

สำหรับท้องอืด อาการมีหลายอย่างไม่ว่าจะเป็น แน่นท้อง จุกเสียด เหมือนคนที่มีลมในท้องเยอะ แล้วมักจะเรอบ่อย ๆ ส่วนใหญ่มักเกิดจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น กินอาหารเร็วเกินไป มีความเครียดสูง ของผู้หญิงอาจจะต้องเผชิญมากกว่าเพราะมีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเข้ามาเกี่ยวข้อง นอกจากนี้รวมไปถึงปัญหาของระบบย่อยอาหาร และโรคอื่น ๆ เช่น นิ่วในถุงน้ำดี ซึ่งปัญหาเหล่านี้สามารถแก้ได้โดยการปรับพฤติกรรมการกิน ไม่ทานอาหารที่ทำให้เกิดแก๊ส ลดเรื่องเครียด เลี่ยงการสูบบุหรี่ เป็นต้น

สารบัญ

• อาการท้องอืด สังเกตได้จากอะไรบ้าง?
• ท้องอืดเกิดจากอะไร? สาเหตุที่ทำให้ท้องอืดบ่อย
• วิธีแก้ท้องอืดด้วยตัวเอง ทำได้ที่บ้าน
• ท้องอืดเรื้อรัง ต่างจากท้องอืดธรรมดาอย่างไร?
• ท้องอืดแบบไหนที่ต้องพบแพทย์ทันที?
• คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการท้องอืด

อาการท้องอืด สังเกตได้จากอะไรบ้าง?

อาการท้องอืด สังเกตได้จากการแน่นท้อง ท้องตึง อึดอัด เหมือนมีลมหรือแก๊สอยู่เต็มท้อง บางครั้งท้องโตขึ้นแบบเห็นได้ชัดเจน รู้สึกไม่สบายตลอดทั้งวัน มักเกิดหลังมื้ออาหาร มาพร้อมกับเรอ ผายลม และปวดท้องเป็นช่วง ๆ โดยเฉพาะในช่วงบ่าย

อาการท้องอืดที่พบบ่อย มีอะไรบ้าง?

อาการท้องอืดที่พบได้บ่อย ๆ ในชีวิตประจำวัน ได้แก่

• แน่นท้อง เรอบ่อย อึดอัดบริเวณช่องท้อง
• จุกเสียดบริเวณลิ้นปี่
• ผายลมเกิน 20 ครั้งต่อวัน
• ท้องโตหรือดูบวม หลังมื้ออาหาร
• ปวดท้องแบบบีบ ๆ เป็นพัก ๆ แต่ทุเลาลงหลังเรอหรือผายลม

ท้องอืดกับท้องเฟ้อ ต่างกันอย่างไร?

ท้องอืดกับท้องเฟ้อ มีอาการที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน ดังนี้

ท้องอืดเกิดจากอะไร? สาเหตุที่ทำให้ท้องอืดบ่อย

ท้องอืดเกิดจากอะไร? ท้องอืดเกิดจากการสะสมของลมหรือแก๊สในระบบทางเดินอาหาร ซึ่งมีสาเหตุได้จากหลายปัจจัยทั้งพฤติกรรมการกิน ปัญหาการย่อย และโรคประจำตัว

พฤติกรรมการกินแบบไหนทำให้ท้องอืด?

พฤติกรรมการกินที่เพิ่มความเสี่ยงท้องอืด ได้แก่

• กินเร็วและกลืนอาหารโดยไม่เคี้ยวให้ละเอียด ทำให้กลืนอากาศเข้าไปพร้อมอาหาร
• ดื่มน้ำอัดลม หรือเครื่องดื่มที่มีแก๊สคาร์บอเนต ทำให้ลมในกระเพาะเพิ่มขึ้นทันที
• รับประทานอาหารมัน ทอด หรือมีกากใยสูงมากเกินไปในคราวเดียว
• เคี้ยวหมากฝรั่งหรือดูดอมยิ้มบ่อย ทำให้กลืนอากาศโดยไม่รู้ตัว
• รับประทานอาหารในปริมาณมากเกินไปจนกระเพาะอาหารขยายเกินขีดจำกัด
• นอนหลังมื้ออาหารทันที ทำให้การย่อยช้าลง

ท้องอืด อาหารไม่ย่อย เกี่ยวข้องกันอย่างไร?

ท้องอืด อาหารไม่ย่อย มักเกิดร่วมกัน เพราะเมื่อไหร่ก็ตามที่อาหารไม่ย่อย จะทำให้อาหารเกิดการตกค้าง และเมื่อมีแบคทีเรียในลำไส้ย่อยสลายไปแล้ว จะถูกเปลี่ยนเป็นแก๊สสะสม และส่งผลให้ท้องอืด จุดเสียด แน่นท้องตามมาได้

โรคอะไรบ้างที่ทำให้ท้องอืดเรื้อรัง?

หากท้องอืดบ่อยโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน อาจเกี่ยวข้องกับโรคเหล่านี้

• โรคกรดไหลย้อน (GERD): กรดในกระเพาะไหลย้อนขึ้นหลอดอาหาร ทำให้แน่นอก จุกเสียด และเรอบ่อย
• ลำไส้แปรปรวน (IBS): ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวลำไส้ ทำให้ท้องอืด ปวดท้อง และถ่ายไม่ปกติ
• ภาวะแบคทีเรียในลำไส้เล็กเพิ่มมากผิดปกติ (SIBO): แบคทีเรียเพิ่มจำนวนมากเกินในลำไส้เล็ก ผลิตแก๊สมากกว่าปกติ
• นิ่วในถุงน้ำดี: ทำให้ปวดท้องบริเวณชายโครงขวา แน่นท้องหลังกินอาหารมัน
• ภาวะแพ้แลคโตส (Lactose Intolerance): ย่อยนมและผลิตภัณฑ์จากนมไม่ได้ ทำให้ท้องอืดและท้องเสีย
• โรคกระเพาะอาหาร (Gastritis) หรือแผลในกระเพาะ: ทำให้ปวดท้อง คลื่นไส้ และแน่นท้องเรื้อรัง

วิธีแก้ท้องอืดด้วยตัวเอง ทำได้ที่บ้าน

วิธีแก้ท้องอืด หรืออาการพะอืดพะอม วิธีแก้ทำได้ด้วยตัวเองมักได้ด้วยการปรับพฤติกรรมและวิธีการดูแลตัวเองง่าย ๆ ที่บ้าน โดยอาการมักดีขึ้นภายใน 30 นาที ถึง 2 ชั่วโมงหลังดูแลตัวเองอย่างถูกวิธี

กินอะไรแก้ท้องอืดได้? และอาหารที่ควรหลีกเลี่ยง

วิธีไล่ลมในท้องด้วยตัวเอง

หากต้องเผชิญอาการท้องอืด อึดอัด หรือมีความรู้สึกแน่นท้องจากแก๊สในกระเพาะอาหาร ลองทำตามขั้นตอนด้านล่างนี้เพื่อไล่ลมในท้องด้วยตัวเองเบื้องต้น

• นวดท้องตามเข็มนาฬิกา: ใช้ฝ่ามือนวดวนจากด้านขวาล่างขึ้นบน แล้วข้ามไปด้านซ้ายลงล่าง ประมาณ 10-15 รอบ ทำให้ลำไส้ใหญ่ทำงานได้ดีขึ้น และขับลมได้ค่อนข้างดี
• ท่านอนดึงเข่าชิดอก: นอนหงาย ดึงเข่าทั้งสองข้างเข้าหาอก ค้างไว้ 30 วินาที ทำซ้ำ 3-5 รอบ เพื่อช่วยลดความอึดอัดและระบายแก๊สในช่องท้อง
• ท่าเด็ก: คุกเข่า ก้มตัวลงให้หน้าผากแตะพื้น และเหยียดแขนไปข้างหน้า ค้างไว้ 1-2 นาที เพื่อช่วยคลายกล้ามเนื้อบริเวณช่องท้อง
• เดินเบา ๆ: เดินแกว่งแขนเบา ๆ 10-15 นาทีโดยประมาณ จะช่วยทำให้ลำไส้มีการไล่ลมออกตามธรรมชาติ
• ดื่มชาอุ่น ๆ: แนะนำให้จิบชาขิงหรือเปปเปอร์มินต์อุ่น ๆ ซึ่งจะช่วยคลายกล้ามเนื้อลำไส้และสามารถขับแก๊สส่วนเกินได้ดียิ่งขึ้น

ท้องอืดเรื้อรัง ต่างจากท้องอืดธรรมดาอย่างไร?

ท้องอืดธรรมดามักหายเองภายใน 2-4 ชั่วโมง แต่ท้องอืดเรื้อรัง คือ อาการที่เกิดขึ้นบ่อยกว่า 3 ครั้งต่อสัปดาห์ ติดต่อกันนานกว่า 4 สัปดาห์ หรือมีความรุนแรงเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ อาการแบบนี้มักบ่งบอกถึงความผิดปกติในระบบทางเดินอาหารที่ต้องได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์โดยตรง

ท้องอืดบ่อย ควรตรวจอะไรบ้าง?

สิ่งที่ควรตรวจเมื่อมีอาการท้องอืดบ่อย ๆ ได้แก่

• การตรวจอุจจาระ: ตรวจหาเลือดในอุจจาระ
• ตรวจผ่านลมหายใจ (Urea Breath Test): ตรวจหาแบคทีเรีย H. pylori
• Ultrasound ช่องท้อง: ตรวจตับ ถุงน้ำดี ตับอ่อน และอวัยวะในช่องท้อง
• ส่องกล้องกระเพาะ (Gastroscopy): ตรวจดูกระเพาะและลำไส้เล็กตอนต้นโดยตรง
• ส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy): กรณีสงสัยปัญหาลำไส้ใหญ่หรือมะเร็งลำไส้

ท้องอืดแบบไหนที่ต้องพบแพทย์ทันที?

แม้ท้องอืดส่วนใหญ่จะไม่อันตราย แต่มีสัญญาณบางอย่างที่บ่งบอกว่าควรพบแพทย์โดยเร็วที่สุด หากพบอาการเหล่านี้

• ปวดท้องรุนแรงและเฉียบพลัน ไม่ดีขึ้นหลังเรอหรือผายลม
• ท้องแข็ง กดเจ็บมาก ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของช่องท้องอักเสบ
• อาเจียนซ้ำ ๆ โดยเฉพาะอาเจียนเป็นสีเขียวหรือน้ำตาล
• น้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็วโดยไม่ได้ตั้งใจ
• ถ่ายเป็นเลือด หรืออุจจาระมีสีดำเหมือนน้ำมันดิน
• ผิวหนังหรือตาเหลือง อาจเกี่ยวข้องกับตับหรือถุงน้ำดี
• มีไข้สูง หนาวสั่น ร่วมกับปวดท้องเรื้อรัง

ทีมแพทย์เฉพาะทางด้านระบบทางเดินอาหารของโรงพยาบาลวิชัยยุทธพร้อมให้คำปรึกษาและวินิจฉัยอาการท้องอืดเรื้อรัง เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงและวางแผนการรักษาได้อย่างถูกต้อง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการท้องอืด

ท้องอืดหลังกินข้าวทุกมื้อ เป็นสัญญาณของโรคอะไร?

ท้องอืดหลังกินอาหารทุกมื้อ เป็นสัญญาณของโรคกระเพาะอาหารอักเสบ (Gastritis) โรคกรดไหลย้อน (GERD) หรือโรคลำไส้แปรปรวน (IBS) นอกจากนี้ อาจเกิดจากการแพ้อาหารบางชนิด เช่น แพ้กลูเตนหรือแลคโตสได้เช่นเดียวกัน

น้ำอัดลมและโปรตีนเชคทำให้ท้องอืดจริงไหม?

จริง น้ำอัดลมมีส่วนที่ทำให้เกิดแก๊สสะสมในกระเพาะอาหาร ส่วนโปรตีนเชค บางชนิดมีแลคโตสหรือสารให้ความหวานที่ลำไส้ย่อยยาก ส่งผลให้แบคทีเรียผลิตแก๊สออกมามากผิดปกติ ถ้าหากมีอาการท้องอืดบ่อย ๆ ควรลองเปลี่ยนเป็นโปรตีนสูตรปราศจากแลคโตส (Lactose-free)

โพรไบโอติกส์ช่วยแก้ท้องอืดได้ไหม?

โพรไบโอติกส์ช่วยแก้ท้องอืดได้ โดยเฉพาะท้องอืดที่เกิดจากความไม่สมดุลของแบคทีเรียในลำไส้ เช่น หลังกินยาปฏิชีวนะ หรือในผู้ที่มีภาวะลำไส้แปรปรวน แต่สุดท้ายแล้วแนะนำให้ปรึกษาแพทย์เพื่อการรับประทานที่เหมาะสมกับอาการของแต่ละบุคคล

ออกกำลังกายช่วยลดอาการท้องอืดได้ไหม?

ออกกำลังกายช่วยได้แน่นอน โดยเฉพาะการเดิน วิ่งเบา ๆ หรือโยคะ จะช่วยกระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้และเร่งการระบายแก๊สออก แต่ข้อสำคัญ คือ ควรหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหนักทันทีหลังมื้ออาหาร เพราะอาจทำให้คลื่นไส้และไม่สบายท้องได้

ท้องอืดระหว่างมีประจำเดือนหรือตั้งครรภ์ ดูแลตัวเองได้อย่างไร?

ภาวะนี้เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนที่ทำให้ลำไส้บีบตัวช้าลง เบื้องต้นแพทย์แนะนำให้ปรับพฤติกรรมโดยแบ่งรับประทานอาหารเป็นมื้อเล็ก ๆ หลีกเลี่ยงอาหารที่ทำให้เกิดแก๊ส ดื่มน้ำให้เพียงพอ และขยับร่างกายเบา ๆ แต่หากปวดท้องรุนแรงผิดปกติควรรีบพบแพทย์

ท้องอืดแล้วน้ำหนักลด อันตรายไหม?

ท้องอืดร่วมกับน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ ถือเป็น "สัญญาณเตือนอันตราย" ที่ไม่ควรมองข้าม เพราะอาจมีความเสี่ยงของโรคร้ายแรง เช่น มะเร็งระบบทางเดินอาหาร