EV71 ตัวการที่ทำให้โรคมือ เท้า ปาก รุนแรง

เชื้อ EV71 คืออะไร?

โรคมือ เท้า ปาก เป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่พบได้บ่อยในเด็กเล็ก โดยเฉพาะอายุต่ำกว่า 5 ปี สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากเชื้อในกลุ่มเอนเทอโรไวรัส (Enterovirus) ซึ่งมีหลายสายพันธุ์ เช่น Coxsackievirus และ Enterovirus 71 หรือที่เรียกสั้น ๆ ว่า EV71

ในบรรดาเชื้อทั้งหมด EV71 ถือเป็นสายพันธุ์ที่มีความสำคัญอย่างมาก เนื่องจากสามารถก่อให้เกิดอาการที่ลุกลามได้มากกว่าปกติ ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ผื่นหรือตุ่มในช่องปากเท่านั้น แต่ยังอาจส่งผลต่อระบบประสาทและอวัยวะสำคัญได้

โรคมือ เท้า ปากจาก EV71 ต่างจากแบบทั่วไปอย่างไร?

โดยทั่วไป โรคมือ เท้า ปากจะมีอาการไม่รุนแรง ได้แก่

• มีไข้เล็กน้อย
• เจ็บคอ
• มีแผลในปาก
• ผื่นหรือตุ่มน้ำที่มือ เท้า หรือก้น

อาการเหล่านี้มักหายได้เองภายใน 5–7 วัน

แต่ในกรณีที่เกิดจากเชื้อ EV71 อาการอาจมีลักษณะดังนี้
    • ไข้สูงต่อเนื่อง
    • ซึมลง หรือไม่เล่นเหมือนเดิม
    • อาเจียนบ่อย
    • มือสั่น เดินเซ หรือกล้ามเนื้อกระตุก
    • หายใจเร็ว หรือเหนื่อยผิดปกติ

สิ่งที่ทำให้ EV71 แตกต่าง คือ ความสามารถในการกระทบระบบประสาทส่วนกลาง เช่น สมองและไขสันหลัง ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด หรืออาจเสียชีวิตได้ในที่สุด

ทำไม EV71 ถึงทำให้โรครุนแรง?

เชื้อ EV71 มีคุณสมบัติที่ทำให้เกิดอาการรุนแรงได้มากกว่าสายพันธุ์อื่น เนื่องจาก
1. สามารถเข้าสู่ระบบประสาทได้
เชื้อไวรัสสามารถเดินทางผ่านกระแสเลือดเข้าสู่สมองและไขสันหลัง ทำให้เกิดภาวะ เช่น

• สมองอักเสบ (Encephalitis)
• เยื่อหุ้มสมองอักเสบ (Meningitis)
  
  

2. ส่งผลต่อระบบควบคุมการหายใจ
ในบางราย อาจเกิดความผิดปกติของศูนย์ควบคุมการหายใจ ทำให้หายใจไม่สม่ำเสมอ

3. เกิดการอักเสบในหลายระบบพร้อมกัน
เชื้อสามารถกระตุ้นการอักเสบที่ส่งผลต่อหัวใจ ปอด และระบบไหลเวียนเลือด

แม้โอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนจะไม่ได้เกิดกับทุกคน แต่การรู้จักลักษณะของโรค มือ เท้า ปาก จากเชื้อ EV71 จะช่วยให้สามารถสังเกตอาการได้เร็วขึ้น

อาการแบบไหนที่ควรเฝ้าระวังเป็นพิเศษ

หากผู้ป่วยเป็นมือ เท้า ปาก และมีอาการดังต่อไปนี้ ควรได้รับการประเมินจากแพทย์

• ไข้สูงเกิน 38.5°C ต่อเนื่องหลายวัน
• ซึมลง ไม่ตอบสนองเหมือนปกติ
• อาเจียนบ่อย หรือกินได้น้อยลงมาก
• มือหรือขากระตุก
• เดินเซ หรือทรงตัวลำบาก
• หายใจเร็ว หรือหอบ

อาการเหล่านี้เป็นสัญญาณที่บ่งบอกว่าโรคอาจไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะผิวหนังหรือช่องปาก

โรคนี้ติดต่อได้อย่างไร?

เชื้อ EV71 แพร่กระจายได้ง่ายผ่าน

• น้ำลาย น้ำมูก
• น้ำจากตุ่มพอง
• อุจจาระของผู้ป่วย

เด็กเล็กที่อยู่รวมกัน เช่น ในโรงเรียนหรือศูนย์เด็กเล็ก มีโอกาสแพร่เชื้อได้รวดเร็ว โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝน

การดูแลผู้ป่วยโรคมือ เท้า ปาก

1. ดูแลตามอาการ
ให้ยาลดไข้ตามคำแนะนำแพทย์

• ดื่มน้ำให้เพียงพอ
• รับประทานอาหารอ่อน เนื่องจากช่วยบรรเทาอาการเจ็บคอ เช่น โจ๊ก ไอศกรีม หรือน้ำเย็น

2. ลดการระคายเคืองในช่องปาก

• หลีกเลี่ยงอาหารร้อน เผ็ด หรือเปรี้ยว
• ใช้ยาทาชาเฉพาะที่ ตามคำแนะนำแพทย์

3. พักผ่อนให้เพียงพอ
ช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้ดีขึ้น

4. ป้องกันการแพร่เชื้อ

• ล้างมือบ่อย ๆ
• แยกของใช้ส่วนตัว
• หลีกเลี่ยงการใกล้ชิดผู้อื่นในช่วงที่ยังมีอาการ

วิธีป้องกันเชื้อ EV71

• ล้างมือด้วยสบู่เป็นประจำ
• ทำความสะอาดของเล่นและพื้นผิว
• หลีกเลี่ยงการใช้ของร่วมกัน
• ป้องกันด้วยการฉีดวัคซีน

โรคมือ เท้า ปาก ส่วนใหญ่มีอาการไม่รุนแรงและหายได้เอง แต่ในบางกรณีที่เกิดจากเชื้อ EV71 อาจมีลักษณะที่แตกต่างออกไป โดยเฉพาะอาการเกี่ยวข้องกับระบบประสาท การสังเกตอาการอย่างละเอียดตั้งแต่ระยะเริ่มต้น จะช่วยให้สามารถดูแลได้เหมาะสม และลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน

ศูนย์เด็กและพัฒนาการเด็ก
โทร. 0-2265-7777