hcc โรค คืออะไร? รู้จักมะเร็งตับชนิดที่พบบ่อยที่สุด พร้อมวิธีเช็กความเสี่ยง

เวลาที่เราไปตรวจสุขภาพประจำปีหรือพาสมาชิกในครอบครัวไปฟังผลตรวจร่างกาย บางครั้งอาจเห็นตัวย่อทางการแพทย์ในใบรายงานผลหรือได้ยินแพทย์พูดถึงคำว่า HCC และเกิดความสงสัยว่า HCC นี่คือโรคอะไร ร้ายแรงแค่ไหน และมีโอกาสรักษาให้หายได้หรือไม่ ความจริงแล้วโรคนี้อยู่ใกล้ตัวมากกว่าที่คิด เพื่อคลายความกังวลและสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับโรค HCC จะช่วยให้เราสามารถดูแลตัวเอง รวมถึงการตรวจคัดกรองโรคได้อย่างถูกวิธี

สารบัญ

• HCC (Hepatocellular Carcinoma) คือโรคอะไร?
• ใครบ้างที่เสี่ยง? เช็กลิสต์ปัจจัยที่ทำให้เกิดโรค HCC
• ทำไมกลุ่มเสี่ยงต้องเฝ้าระวัง? ภัยเงียบที่ไม่มีอาการเตือน
• วิธีตรวจคัดกรองหาโรค HCC เพื่อการรักษาที่ทันท่วงที
• คำแนะนำจากแพทย์เฉพาะทาง ศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ
• คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

HCC (Hepatocellular Carcinoma) คือโรคอะไร?

คำว่า HCC ย่อมาจาก Hepatocellular Carcinoma ซึ่งก็คือ โรคมะเร็งตับชนิดปฐมภูมิ (Primary Liver Cancer) ที่พบได้บ่อย โดยคิดเป็นสัดส่วนถึง 75-85% ของผู้ป่วยมะเร็งตับทั้งหมด คำว่า ปฐมภูมิ หมายความว่า เป็นเซลล์มะเร็งที่มีจุดกำเนิดเกิดขึ้นที่เซลล์เนื้อตับ (Hepatocytes) โดยตรง ไม่ใช่เซลล์มะเร็งที่แพร่กระจายมาจากอวัยวะอื่น

ใครบ้างที่เสี่ยง? เช็กลิสต์ปัจจัยที่ทำให้เกิดโรค HCC

ลองสำรวจตัวเองด้วยคำถามเหล่านี้

• คุณเคยเป็นไวรัสตับอักเสบบี หรือซี หรือเคยตรวจพบว่าติดเชื้อ
• คุณมีตับแข็ง หรือตับอักเสบเรื้อรัง ไม่ว่าจะมีอาการหรือไม่
• คุณมีภาวะตับคั่งไขมัน (MASLD/MASH) หรือเคยได้รับการวินิจฉัยว่าไขมันในตับสูง
• คุณดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ แม้จะไม่มากก็ตาม
• คุณมีพฤติกรรมเสี่ยง เช่น นอนดึก เครียดจัด ไม่ออกกำลังกาย กินอาหารมัน หวานจัด
• คุณมีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งตับ หรือตับแข็ง
• คุณอายุมากกว่า 40 ปี และไม่เคยตรวจสุขภาพตับมาก่อน

หากคุณเช็กได้ตั้งแต่ 2 ข้อขึ้นไป คุณมีความเสี่ยงที่ "ไม่ควรละเลย" และควรตรวจคัดกรองตับเป็นประจำ เพื่อป้องกันไว้ก่อน

ทำไมกลุ่มเสี่ยงต้องเฝ้าระวัง? ภัยเงียบที่ไม่มีอาการเตือน

หลายคนตั้งคำถามว่า ทำไมต้องรีบไปตรวจทั้ง ๆ ที่ร่างกายก็ยังแข็งแรงดี? คำตอบคือ HCC โรคนี้เป็นมะเร็งที่มีพฤติกรรมการแอบซ่อนที่เก่งมาก กระบวนการเกิดโรคนี้มักเริ่มจากการที่เซลล์ตับอักเสบเรื้อรัง จากไวรัส แอลกอฮอล์ หรือไขมันพอกตับ เมื่ออักเสบนาน ๆ ร่างกายจะพยายามซ่อมแซมจนเกิดเป็นพังผืดและนำไปสู่ภาวะตับแข็ง ซึ่งเนื้อเยื่อตับแข็งนี่เองที่เป็นสภาพแวดล้อมชั้นดีที่ทำให้เซลล์ตับกลายพันธุ์เป็นก้อนมะเร็ง เกิดเป็นโรค HCC ในที่สุด

ความน่ากลัวคือ ตับเป็นอวัยวะที่มีความอดทนสูง ในระยะแรกที่ก้อนมะเร็งยังมีขนาดเล็ก ตับส่วนที่เหลือยังคงทำงานได้ตามปกติ จึงไม่มีอาการแสดงใด ๆ ให้คนไข้รู้สึกตัว กว่าคนไข้จะมีอาการ เช่น ตัวเหลือง ตาเหลือง (ดีซ่าน) ปวดชายโครงขวา ท้องโตมีน้ำขัง หรือน้ำหนักลดฮวบ ก้อนมะเร็งก็มักจะลุกลามเข้าสู่ระยะท้าย ๆ แล้ว

วิธีตรวจคัดกรองหาโรค HCC เพื่อการรักษาที่ทันท่วงที

เพื่อการป้องกันที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น ควรเข้ารับการตรวจคัดกรองอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง โดยเครื่องมือที่ใช้มี 2 ส่วนหลักที่ควรทำควบคู่กัน ได้แก่

1. เจาะเลือดดูค่าตับ + สารบ่งชี้มะเร็งตับ (AFP - Alpha-fetoprotein)
ผลที่ได้: AFP คือ โปรตีนชนิดหนึ่งที่เซลล์มะเร็งตับมักสร้างขึ้น หากเจาะเลือดแล้วพบว่าค่า AFP สูงผิดปกติ จะเป็นสัญญาณเตือนให้แพทย์ต้องรีบทำการตรวจสืบค้นเพิ่มเติม

2. อัลตราซาวด์ช่องท้องส่วนบน (Upper Abdomen Ultrasound)
ผลที่ได้: คลื่นเสียงความถี่สูงจะสร้างภาพเนื้อตับออกมาบนจอ ทำให้แพทย์เห็นความผิดปกติทางโครงสร้าง เช่น ความหยาบของเนื้อตับ สัญญาณของตับแข็ง หรือเห็นก้อนเนื้อที่ซ่อนอยู่ แม้ก้อนนั้นจะมีขนาดเล็ก

คำแนะนำจากแพทย์เฉพาะทาง ศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ

ผู้ที่มีประวัติเป็นไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรัง ไวรัสตับอักเสบซี หรือมีภาวะตับแข็งไปแล้ว ไม่ควรชะล่าใจโดยเด็ดขาด และควรเข้ารับการตรวจคัดกรองมะเร็งตับด้วยอัลตราซาวด์ร่วมกับการเจาะเลือด AFP อย่างสม่ำเสมอทุก ๆ 6 เดือน ซึ่งเหตุผลที่ต้องตรวจถี่ขึ้นเพราะว่าการพบก้อน HCC ตั้งแต่ระยะแรกเริ่ม ผู้ป่วยจะมีทางเลือกในการรักษาที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นการผ่าตัดตัดเนื้อตับทิ้ง การจี้ด้วยคลื่นวิทยุ หรือการปลูกถ่ายตับ ซึ่งวิธีเหล่านี้มีโอกาสรักษาให้โรคหายขาดได้สูงมาก กลับกันหากรอให้มีอาการ โอกาสในการรักษาให้หายก็จะลดลงไป

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

โรค HCC สามารถรักษาให้หายขาดได้หรือไม่?

สามารถรักษาให้หายขาดได้ หากตรวจพบตั้งแต่ระยะแรกที่ก้อนมะเร็งยังมีขนาดเล็กและยังไม่ลุกลามเข้าเส้นเลือด การรักษาด้วยการผ่าตัดหรือการจี้ก้อนเนื้อด้วยความร้อน สามารถช่วยกำจัดเซลล์มะเร็งได้

เจาะเลือดดูค่า AFP อย่างเดียว เพียงพอสำหรับการคัดกรองโรค HCC หรือไม่?

ไม่เพียงพอ เพราะผู้ป่วยมะเร็งตับระยะแรกบางรายอาจมีค่า AFP อยู่ในเกณฑ์ปกติได้ และในทางกลับกัน คนที่ตับอักเสบธรรมดาก็อาจมีค่า AFP สูงขึ้นชั่วคราวได้เช่นกัน จึงมีข้อแนะนำว่า การคัดกรองมะเร็งตับที่ถูกต้องต้องทำอัลตราซาวด์ช่องท้องร่วมด้วย จึงจะให้ผลที่แม่นยำที่สุด

ศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ
โทร. 0-2265-7777