หลอดเลือดแดงจอตาอุดตันจากสารเติมเต็ม

ปัจจุบันการฉีดสารเติมเต็ม หรือที่หลายคนรู้จักกันในชื่อ ฟิลเลอร์ (Dermal Filler) เป็นหัตถการด้านความงามที่ได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากช่วยปรับรูปหน้า เติมเต็มร่องลึก และเสริมความสมดุลของใบหน้าได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

แม้หัตถการนี้จะทำได้ค่อนข้างรวดเร็วและใช้เวลาพักฟื้นไม่นาน แต่การฉีดสารเติมเต็มยังคงเป็น หัตถการทางการแพทย์ ที่ต้องอาศัยความเข้าใจโครงสร้างของใบหน้าและระบบหลอดเลือดอย่างละเอียด เพราะบริเวณใบหน้ามีเครือข่ายหลอดเลือดจำนวนมาก และบางเส้นเชื่อมต่อกับหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงดวงตา

นบางกรณี สารเติมเต็มอาจเข้าไปอุดตันหลอดเลือดที่เกี่ยวข้องกับการไหลเวียนของเลือดไปยัง จอประสาทตา (Retina) ส่งผลให้การมองเห็นเปลี่ยนแปลงได้ ภาวะนี้เรียกว่า หลอดเลือดแดงจอตาอุดตันจากสารเติมเต็ม (Retinal Artery Occlusion from Filler Injection) ซึ่งเป็นภาวะที่เกี่ยวข้องกับระบบการมองเห็นและต้องได้รับการประเมินจากแพทย์อย่างรวดเร็ว

หลอดเลือดแดงจอตาอุดตันคืออะไร

หลอดเลือดแดงจอตาอุดตัน (Retinal Artery Occlusion) คือ ภาวะที่การไหลเวียนของเลือดไปยังจอประสาทตา (Retina) ถูกขัดขวาง ส่งผลให้เนื้อเยื่อบริเวณนี้ได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ

จอประสาทตาเป็นโครงสร้างสำคัญที่ทำหน้าที่รับแสงและส่งสัญญาณภาพไปยังสมอง ดังนั้นเมื่อเลือดไปเลี้ยงไม่เพียงพอ การมองเห็นอาจเปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็ว

ในบางกรณี ภาวะนี้เกิดขึ้นหลังการฉีดสารเติมเต็มบริเวณใบหน้า โดยสารเติมเต็มเข้าไปอุดตันหลอดเลือดที่เชื่อมต่อกับระบบหลอดเลือดของดวงตา

กลไกการเกิดภาวะจอตาอุดตันจากการฉีดสารเติมเต็ม

บริเวณใบหน้าของมนุษย์มีเครือข่ายหลอดเลือดจำนวนมาก และบางเส้นมีการเชื่อมต่อกับหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงลูกตา (Ophthalmic artery) หากระหว่างการฉีดสารเติมเต็ม เข็มหรือปลายท่อฉีดเข้าไปอยู่ในหลอดเลือดแดง สารเติมเต็มอาจไหลเข้าสู่หลอดเลือด และเคลื่อนที่ย้อนกลับไปยังหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงจอประสาทตาได้ เมื่อเกิดการอุดตันของ Central Retinal Artery การไหลเวียนของเลือดไปยังจอประสาทตาจะหยุดลง ทำให้เซลล์จอประสาทตาได้รับผลกระทบอย่างรวดเร็ว

ในทางจักษุวิทยา ภาวะนี้จัดเป็นภาวะฉุกเฉิน เพราะเซลล์จอประสาทตาไวต่อการขาดเลือด และอาจเกิดความเสียหายได้ภายในระยะเวลาไม่นานหากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม

ตำแหน่งฉีดสารเติมเต็มที่สัมพันธ์กับความเสี่ยง

บริเวณใบหน้าบางตำแหน่งมีหลอดเลือดที่เชื่อมต่อกับระบบหลอดเลือดของดวงตา จึงต้องอาศัยความชำนาญในการทำหัตถการ โดยตำแหน่งที่มีรายงานความเสี่ยง ได้แก่

• บริเวณสันจมูก
• ระหว่างคิ้ว
• หน้าผาก
• ใต้ตา
• ร่องแก้ม

เนื่องจากบริเวณเหล่านี้มีหลอดเลือดที่เชื่อมโยงกับ ophthalmic artery และ central retinal artery ซึ่งเกี่ยวข้องกับการมองเห็นโดยตรง

อาการที่อาจพบ

อาการของภาวะหลอดเลือดแดงจอตาอุดตันจากสารเติมเต็มมักเกิดขึ้นภายในเวลาไม่นานหลังการฉีด และอาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล
อาการที่อาจพบ ได้แก่
1. อาการเกี่ยวกับการมองเห็น

• การมองเห็นพร่าหรือมัวทันที
• เห็นเงาหรือจุดดำในลานสายตา
• การมองเห็นลดลงอย่างรวดเร็ว

2. อาการบริเวณผิวหนังใกล้ตำแหน่งฉีด

• สีผิวซีดหรือเปลี่ยนสีผิดปกติ
• ผิวบริเวณนั้นดูขาวหรือคล้ำ

3. อาการร่วมอื่น ๆ

• ปวดบริเวณรอบดวงตา
• เวียนศีรษะหรือรู้สึกผิดปกติระหว่างการทำหัตถการ

การสังเกตอาการตั้งแต่ระยะเริ่มต้นมีความสำคัญ เพราะช่วยให้แพทย์สามารถประเมินและดูแลได้อย่างรวดเร็ว

การดูแลเมื่อเกิดภาวะนี้

หากเกิดการเปลี่ยนแปลงของการมองเห็นระหว่างหรือหลังการฉีดสารเติมเต็ม ควรได้รับการประเมินโดยแพทย์ทันที
แนวทางการดูแลประกอบด้วย

• การประเมินระบบการมองเห็นโดยจักษุแพทย์
• การพิจารณาการฉีดยาสลายสารเติมเต็ม เช่น hyaluronidase ในกรณี HA filler
• การดูแลตามแนวทางจักษุวิทยา

การเข้ารับการดูแลโดยเร็วช่วยเพิ่มโอกาสในการฟื้นฟูการไหลเวียนของเลือดและลดผลกระทบต่อจอประสาทตา

แนวทางลดความเสี่ยงก่อนฉีดสารเติมเต็ม

แม้ว่าภาวะนี้จะพบไม่บ่อย แต่การเตรียมตัวก่อนทำหัตถการสามารถช่วยลดความเสี่ยงได้
1. เลือกทำหัตถการกับแพทย์ผู้มีประสบการณ์
แพทย์ที่มีความเข้าใจในกายวิภาคของใบหน้าและระบบหลอดเลือดสามารถวางแผนตำแหน่งการฉีดได้อย่างเหมาะสม

2. ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ได้มาตรฐาน
สารเติมเต็มที่ผ่านการรับรองมีข้อมูลด้านความปลอดภัยและสามารถจัดการได้ง่ายขึ้นหากเกิดภาวะแทรกซ้อน

3. ทำหัตถการในสถานพยาบาลที่ได้มาตรฐาน
สถานพยาบาลควรมีเครื่องมือและระบบดูแลภาวะแทรกซ้อนอย่างครบถ้วน

4. สังเกตอาการหลังทำหัตถการ
หากพบการเปลี่ยนแปลงของการมองเห็นหรือความผิดปกติใด ๆ ควรแจ้งแพทย์ทันที

ภาวะหลอดเลือดแดงจอตาอุดตันจากสารเติมเต็ม เป็นภาวะแทรกซ้อนที่เกี่ยวข้องกับการฉีดฟิลเลอร์บริเวณใบหน้า ซึ่งเกิดจากการที่สารเติมเต็มเข้าไปอุดตันหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงจอประสาทตา แม้ภาวะนี้จะพบไม่บ่อย แต่การทำความเข้าใจกลไก อาการ และแนวทางการดูแลช่วยให้ผู้รับบริการสามารถตัดสินใจทำหัตถการได้อย่างมีข้อมูล พร้อมทั้งเลือกสถานพยาบาลและแพทย์เพื่อเพิ่มความปลอดภัยในการรักษา

ศูนย์โรคตา
โทร. 0-2265-7777