เข่าบวม หัวเข่าบวม เกิดจากอะไร อันตรายไหม และรักษาอย่างไร?

ภาวะเข่าบวม เกิดจากการสะสมของน้ำหรือของเหลวในข้อเข่ามากเกินไป ซึ่งปกติภายในข้อเข่าจะมีน้ำหล่อลื่นอยู่แล้ว แต่เมื่อมีอาการอักเสบ ร่างกายจะสร้างน้ำขึ้นมาเพิ่มเพื่อซ่อมแซมตัวเอง ทำให้เข่ามีลักษณะบวมโต และตึง ดูแลเบื้องต้นได้ด้วยการประคบเย็นและพักการใช้งานเข่า

แต่ถ้าอาการไม่ดีขึ้นเลย รู้สึกปวดรุนแรง และเข่าเริ่มผิดรูป ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยอาการทันที บทความนี้จะพาทุกคนไปดูวิธีสังเกตอาการ ว่าเป็นอย่างไร เมื่อไหร่ที่ควรพบแพทย์ และมีวิธีการรักษาอย่างไรบ้าง

สารบัญ

• เข่าบวม งอเข่าไม่ได้ เกิดจากอะไร สาเหตุมีกี่แบบ?
• อาการเข่าบวม เป็นอย่างไร มีวิธีสังเกตยังไงบ้าง?
• หัวเข่าบวมข้างเดียว VS บวมสองข้าง ต่างกันอย่างไร?
• วิธีรักษาเข่าบวม ทำได้เองที่บ้านอย่างไร?
• เข่าบวมแบบไหนที่ต้องพบแพทย์ทันที ไม่ควรรอ?
• เข่าบวม แพทย์รักษาอย่างไร ต้องเจาะดูดออกไหม?
• คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเข่าบวม

เข่าบวม งอเข่าไม่ได้ เกิดจากอะไร สาเหตุมีกี่แบบ?

ภาวะเข่าบวม เกิดจากการที่มีของเหลวหรือน้ำในข้อเข่า (Synovial Fluid) มากเกินไป สาเหตุเป็นได้ทั้งการใช้งานเข่าหนัก การบาดเจ็บอย่างเอ็นเข่าฉีก หมอนรองกระดูกฉีก การติดเชื้อในข้อเข่า จนถึงเป็นสัญญาณเตือนของโรคข้ออักเสบต่าง ๆ เช่น โรคเก๊าท์ โรคข้อเข่าเสื่อม หรือโรครูมาตอยด์

อาการเข่าบวม เป็นอย่างไร มีวิธีสังเกตยังไงบ้าง?

อาการเข่าบวมสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกเพศ ทุกวัย โดยสามารถสังเกตความผิดปกติของข้อเข่าได้ง่าย ๆ จากการเทียบขนาดของเข่าทั้งสองข้าง ที่มาพร้อมกับความรู้สึกตึง หรือยืดได้ไม่เต็มที่ โดยรูปแบบอาการที่พบบ่อยมีดังนี้

• หัวเข่าบวมหรือใหญ่กว่าปกติ รูปร่างเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด
• ปวดและเจ็บเข่าเวลาขึ้นบันได เคลื่อนไหวลำบากขึ้น
• ขยับหรือยืดเข่าได้ไม่สุด รู้สึกหนักและตึงข้อเข่า
• รู้สึกแดงและร้อนตรงหัวเข่า เมื่อเกิดการอักเสบหรือติดเชื้อ

หัวเข่าบวมข้างเดียว VS บวมสองข้าง ต่างกันอย่างไร?

ภาวะเข่าบวมข้างเดียว มักเกิดจากการบาดเจ็บหรือการติดเชื้อเฉพาะจุด ส่วนเข่าบวมทั้งสองข้างพร้อมกัน มักเป็นสัญญาณของโรคอันตราย โดยมีสาเหตุและลักษณะอาการที่แตกต่างกัน ดังนี้

วิธีรักษาเข่าบวม ทำได้เองที่บ้านอย่างไร?

หากเป็นภาวะเข่าบวมจากบาดเจ็บเล็ก ๆ น้อย ๆ และไม่รุนแรง สามารถดูแลตัวเองเบื้องต้นที่บ้านด้วยการประคบเย็น และออกกำลังกายเบา ๆ หลังหายดี เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบเข่า

ประคบเย็นหรือประคบร้อน อันไหนดีกว่าสำหรับเข่าบวม?

ประคบเย็นเหมาะกว่า เพราะช่วยให้เส้นเลือดหดตัว ลดการอักเสบและบรรเทาอาการบวมได้ดี ควรประคบซ้ำทุก ๆ 1-2 ชั่วโมง หลังจากที่อาการบวมแดงลดลงแล้ว สามารถประคบร้อนเพื่อคลายกล้ามเนื้อได้

ท่าออกกำลังกายที่ช่วยลดเข่าบวม โดยไม่ทำให้แย่ลง

ท่าเกร็งกล้ามเนื้อต้นขาและยกขาตรง จะช่วยลดแรงกดที่เข่าและเสริมกล้ามเนื้อรอบเข่าได้โดยไม่ต้องงอเข่า นอกจากนี้ การปั่นจักรยานและว่ายน้ำเบา ๆ ยังลดเข่าบวมได้ดี และเป็นการออกกำลังกายแบบไม่มีแรงกระแทกเข่าด้วย

เข่าบวมแบบไหนที่ต้องพบแพทย์ทันที ไม่ควรรอ?

เข่าบวมส่วนใหญ่ไม่อันตรายและดูแลด้วยตัวเองได้ แต่หากมีอาการร่วมเพิ่มเติมและปวดรุนแรงขึ้น ควรรีบไปพบแพทย์ทันทีโดยไม่ต้องรอดูอาการ เพราะอาจเป็นสัญญาณเตือนของการติดเชื้อ หากปล่อยทิ้งไว้อาจลุกลามเป็นโรคร้ายแรง โดยสัญญาณที่ควรพบแพทย์มีดังนี้

• เข่าบวม แดง ร้อน สัมผัสหัวเข่าแล้วรู้สึกร้อนกว่าบริเวณอื่น
• หัวเข่าผิดรูป เข่าบิดเบี้ยวอย่างชัดเจน
• มีไข้ อ่อนเพลีย หนาวสั่น หลังมีอาการปวด
• งอเข่าไม่ได้ ไม่สามารถยืดหรือเหยียดเข่าตรง ๆ ได้

หัวเข่าบวมกี่วันควรหาย ถ้าไม่หายต้องทำอย่างไร?

ควรยุบภายใน 3-7 วัน หลังจากประคบเย็นและพักการใช้งานเข่าอย่างถูกวิธี แต่หากผ่านไป 1 สัปดาห์แล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือเข่ากลับมาบวมซ้ำ ควรรีบมาที่ศูนย์โรคกระดูกและข้อ โรงพยาบาลวิชัยยุทธ เพื่อให้แพทย์เฉพาะทางตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง

เข่าบวม แพทย์รักษาอย่างไร ต้องเจาะดูดออกไหม?

แพทย์จะเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกาย ก่อนส่งตรวจเพิ่มเติม เช่น เอกซเรย์ MRI เพื่อหาสาเหตุของอาการเข่าบวม โดยจะมีการเจาะดูดน้ำออกกรณีที่ปวดเข่าจนขยับไม่ได้ หรือเฉพาะผู้ป่วยที่เสี่ยงติดเชื้อเท่านั้น

วิธีวินิจฉัยหาสาเหตุเข่าบวม

หลังจากแพทย์ซักประวัติและตรวจร่างกายเบื้องต้นแล้ว จะทำการส่งตรวจ 1-2 วิธี ตามความเหมาะสมของอาการ เพื่อตรวจหาสาเหตุของเข่าบวม โดยมีวิธีดังนี้

• เอกซเรย์: ดูโครงสร้างกระดูกและข้อเข่าสองข้าง ทั้งด้านตรงและด้านข้าง
• อัลตราซาวด์: ตรวจหาการอักเสบของข้อเข่า ใช้เวลาน้อยและไม่รู้สึกเจ็บ
• MRI: ตรวจสภาพเนื้อเยื่อ กระดูกอ่อน และเส้นเอ็น กรณีที่สงสัยว่าเอ็นเข่าฉีกหรือหมอนรองกระดูกฉีก
• เจาะดูดน้ำ: เฉพาะกรณีที่สงสัยว่าผู้ป่วยติดเชื้อในกระแสเลือด

วิธีรักษาเข่าบวมตามสาเหตุที่พบ

• ใช้ยาแก้ปวด: บรรเทาอาการปวดด้วยยาแก้ปวด มีทั้งชนิดทาและชนิดรับประทาน
• ฉีดยาสเตียรอยด์: หากปวดเข่ารุนแรง และแพทย์อาจพิจารณาฉีดยาปฏิชีวนะ หากพบว่าผู้ป่วยติดเชื้อ
• ฉีดน้ำเลี้ยงข้อ: โดยจะฉีดกรดไฮยาลูรอนิค (Hyaluronic acid) เพื่อลดการเสียดสีและทำให้ข้อต่อเคลื่อนไหวได้ดีขึ้น
• ทำกายภาพบำบัด: บรรเทาอาการปวด ฟื้นฟูความแข็งแรง
• ผ่าตัดข้อเข่า: เมื่อไม่สามารถรักษาอาการได้ด้วยวิธีอื่น โดยแบ่งเป็น 2 วิธี ได้แก่ ผ่าตัดผ่านกล้องและผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเข่าบวม

เข่าบวมหลังเดินหรือออกกำลังกายเยอะ ปกติไหม?

ปกติ เพราะใช้งานหนักเข่าไปและมีการอักเสบเล็กน้อย มักยุบเองใน 1-2 วัน แนะนำให้พักเข่าและหมั่นประคบเย็นเป็นประจำ

เข่าบวมไม่เจ็บ แต่ตึงมาก ควรกังวลไหม?

อาจเกิดจากของเหลวสะสมในเข่ามากเกินไป ลองสังเกตอาการ 3-5 วัน หากยังไม่ดีขึ้นควรพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยอาการต่อไป

เข่าบวมกินยาอะไรลดบวมได้?

ยาต้านอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ หรือยาในกลุ่ม NSAIDs และยาพาราเซตามอล ช่วยลดอาการปวดและบวมได้ระดับหนึ่ง แต่ควรใช้ตามคำแนะนำของแพทย์

เข่าบวมน้ำกับข้อเข่าเสื่อม เกี่ยวกันไหม?

เกี่ยวข้องกันโดยตรง เพราะข้อเข่าเสื่อมทำให้กระดูกอ่อนสึกหรอ ร่างกายจะกระตุ้นการสร้างน้ำในข้อมากกว่าปกติ เพื่อลดแรงเสียดสี จึงอาจทำให้เกิดอาการบวมขึ้นได้หลังจากเดินนาน ๆ หรือใช้งานเข่าหนัก

เข่าบวมเป็น ๆ หาย ๆ บ่งบอกถึงโรคอะไร?

อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคเรื้อรัง เช่น โรคเก๊าท์ โรครูมาตอยด์ และโรคข้อเข่าเสื่อม หากสังเกตว่าเข่าบวมซ้ำ ๆ แบบไม่ทราบสาเหตุ ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม

ศูนย์โรคกระดูกและข้อ
โทร. 0-2265-7777