ปวดแน่นอก แสบร้อนกลางอก ใช่กรดไหลย้อนหรือไม่? รู้ทันสาเหตุและวิธีรักษา

หลายคนเข้าใจว่าโรคกรดไหลย้อน (GERD) เกิดมาจากภาวะ "กรดมากเกินไป" และสับสนระหว่างโรคกระเพาะ แต่ในความเป็นจริงแล้ววิธีสังเกตง่าย ๆ ว่าเป็นโรคอะไร ให้ดูจุดสำคัญที่กล้ามเนื้อ หูรูดหลอดอาหารส่วนล่าง (Lower Esophageal Sphincter – LES) เมื่อกล้ามเนื้อนี้อ่อนแรงหรือทำงานผิดปกติ กรดในกระเพาะจะไหลย้อนขึ้นไปในหลอดอาหาร ส่งผลให้มีอาการแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว แน่นหน้าอก จุกคอ ในบางรายเป็นเยอะ ทำให้กรดไหลย้อน อาการหนักมากยิ่งขึ้น ในวันนี้แพทย์เฉพาะทางโรคระบบทางเดินอาหาร โรงพยาบาลวิชัยยุทธจะมาแนะนำวิธีแก้อาการแน่นอก กรดไหลย้อน เพื่อให้ทุกคนรับประกินอาหารได้อย่างมีความสุขอีกครั้ง

สารบัญ

อาการแบบไหนที่บ่งบอกว่าเป็นกรดไหลย้อน?

อย่างที่บอกไปว่า อาการของกรดไหลย้อนเด่น ๆ คือ แสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว แน่นหน้าอก ท้องอืด แต่ในความเป็นจริงแล้วนั้น โรคนี้มีโอกาสที่จะมีอาการอื่น ๆ ให้พิจารณาร่วมด้วย เช่น

มีอาการไอเรื้อรัง
เสียงแหบในตอนเช้าอยู่บ่อย ๆ
เกิดหลังมื้ออาหาร 30-60 นาที
เหมือนมีก้อนภายในคอ กลืนลำบากแปลกไปกว่าที่เคย
เจ็บบริเวณหน้าอก
มีกลิ่นปาก

กรดไหลย้อนเกิดจากอะไร?

เกิดจากหูรูดหลอดอาหารส่วนล่างทำงานผิดปกติ ทำให้กรดในกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นมา และสาเหตุจากภาวะไส้เลื่อนกระบังลม โดยกระเพาะอาหารส่วนบนเลื่อนขึ้นไปในช่องอกผ่านกระบังลม ทำให้หูรูดหลอดอาหารทำงานได้ไม่เต็มที่ นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ที่ช่วยกระตุ้น ดังนี้

พฤติกรรมการกิน เช่น นอนทันทีหลังกินอาหาร หรือรับประทานอาหารรสจัด ของมัน ของทอด ชา กาแฟ และน้ำอัดลมบ่อย ๆ
ความเครียดสะสมและการนอนหลับไม่เพียงพอ ทำให้ระบบย่อยอาหารทำงานผิดปกติ
การใช้ยาบางชนิด เช่น ยากลุ่ม NSAIDs ยาลดความดันโลหิตบางกลุ่ม ยาคลายกล้ามเนื้อ และยาระงับประสาทบางชนิด อาจทำให้กล้ามเนื้อหูรูดหลอดอาหารส่วนล่างคลายตัว[e]

แน่นอกจากกรดไหลย้อน vs โรคหัวใจ ต่างกันอย่างไร

อาการแน่นอกจากกรดไหลย้อนและโรคหัวใจ อาจมีความคล้ายคลึงกันจนทำให้คนเข้าใจผิดได้ แต่มีจุดที่แตกต่างกัน ดังนี้

ลักษณะ	กรดไหลย้อน	โรคหัวใจ
อาการเด่น	เจ็บแสบร้อนบริเวณกลางอก ไอเรื้อรัง	รู้สึกแน่น อึดอัด เหมือนมีของหนัก ๆ มาทับกลางอก และร้าวไปถึงคอ หลัง ไหล่
อาการร่วมอื่น ๆ	เรอเปรี้ยว เรอบ่อย ท้องอืด	เหงื่อแตกท่วมตัว หายใจลำบากหอบเหนื่อย หน้ามืด
ปัจจัยกระตุ้น	เป็นหนักขึ้นหลังมื้ออาหารหรือนอนราบ	หลังออกกำลังกาย หรือมีความเครียด[f]

ใครบ้างที่เสี่ยงเป็นกรดไหลย้อน?

ผู้ที่มีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคกรดไหลย้อน ได้แก่

ผู้ที่มีน้ำหนักเกินมาตรฐาน หรือได้รับการยืนยันว่าเป็น "โรคอ้วน"
ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์ และคาเฟอีน
ผู้ที่มีพฤติกรรมสูบบุหรี่เป็นประจำ
สตรีตั้งครรภ์ (ความดันในช่องท้องสูงขึ้น เพิ่มโอกาสเกิดภาวะของกรดไหลย้อนได้)
ผู้ป่วยที่เป็นโรคเบาหวาน
ผู้ป่วยโรคหนังแข็ง มีหูรูดของหลอดอาหารที่ผิดปกติ

หมอตรวจกรดไหลย้อนอย่างไร?

การตรวจโรคกรดไหลย้อน สามารถทำได้ 3 วิธี ดังนี้

การส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนต้น เพื่อดูความผิดปกติของหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร รวมถึงลำไส้เล็ก ช่วยวิเคราะห์โรคจากอาการปวดท้อง กลืนยาก กรดไหลย้อน หรือเลือดออกในกระเพาะ
การตรวจวัดระดับกรด (24-hour pH Monitoring) เพื่อวัดปริมาณกรดที่ไหลย้อนขึ้นมาที่หลอดอาหาร และประเมินความสัมพันธ์กับอาการแสบร้อนบริเวณกลางอก
การวัดการบีบตัวของหลอดอาหาร (Esophageal Manometry) เพื่อวัดความดันและการทำงานของกล้ามเนื้อบริเวณหลอดอาหาร หูรูดหลอดอาหารทั้งส่วนบนและส่วนล่าง การตรวจแบบนี้นอกจากจะประเมินอาการกรดไหลย้อน ยังช่วยประเมินภาวะหลอดอาหารผิดปกติ เช่น โรคอะคาลาเซีย ได้ด้วย

จองคิวพบแพทย์ ตรวจกรดไหลย้อน

ถ้าไม่รักษากรดไหลย้อน จะอันตรายแค่ไหน?

ถ้าไม่รักษา แล้วปล่อยให้กรดไหลย้อน อาการหนัก เป็นโรคนี้เรื้อรังต่อไปเรื่อย ๆ จะทำให้เป็นแผลในกระเพาะอาหาร หลอดอาหารตีบตัน และอาจจะส่งผลให้กลายเป็น "มะเร็งหลอดอาหาร" ได้ในที่สุด

กรดไหลย้อนรักษาอย่างไร มีวิธีไหนบ้าง?

การรักษากรดไหลย้อน ทำได้ 3 วิธี แต่ละวิธีมีรายละเอียดที่แตกต่างกัน ดังนี้

ปรับพฤติกรรมช่วยได้จริงไหม? และต้องทำอะไรบ้าง?

การปรับพฤติกรรมในการบรรเทากรดไหลย้อน สามารถช่วยให้อาการดีขึ้นได้จริง ๆ ซึ่งมีอาหารที่ควรเลี่ยง (กาแฟ ของทอด แอลกอฮอล์) เพื่อลดโอกาสการเกิดผลข้างเคียง แบ่งมื้ออาหารให้บ่อยมากขึ้น ในมื้อสุดท้ายของวัน ควรเว้นระยะ 3-4 ชั่วโมงก่อนเข้านอน ไม่ใส่เสื้อผ้ารัดแน่นจนเกินไป รวมถึงลดน้ำหนักในกลุ่มคนที่มีน้ำหนักเกินมาตรฐาน

ต้องกินยาเมื่อไหร่และมียาชนิดใดบ้าง?

ควรรับประทานยาลดกรดกลุ่ม PPI (Proton Pump Inhibitor) และ H2 Blocker เพื่อลดอาการในช่วงที่มีภาวะกรดไหลย้อนกำเริบ ยาตัวนี้จะช่วยให้ลดกรดได้เร็ว แต่ไม่แนะนำให้ใช้อย่างต่อเนื่อง เพราะอาจจะทำให้เกิดผลข้างเคียงตามมา ดังนี้

ภาวะขาดวิตามิน B12
กระดูกพรุนจากแคลเซียมดูดซึมลดลง
เสี่ยงการติดเชื้อในลำไส้
กรดพุ่งกลับทันทีหลังหยุดยา (Rebound Acid)

ยาจึงเหมาะสำหรับ "ควบคุมอาการชั่วคราวไม่ควรใช้ระยะยาว" โดยไม่มีแผนการรักษาที่แท้จริง

การผ่าตัดจำเป็นไหม? และเหมาะกับใคร?

การผ่าตัดไม่ได้จำเป็นในทุกรายที่เป็นโรคกรดไหลย้อน โดยปกติแล้วผู้ที่ได้รับการประเมินว่าควรผ่าตัด คือ ผู้ป่วยที่รักษามานานและไม่ดีขึ้น หรือมีภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น มีแผลหรือมีเลือดออกในกระเพาะอาหาร หลอดเลือดอาหารตีบ เรอเป็นน้ำและอาเจียนจนนอนไม่ได้

วิธีป้องกันระยะยาวไม่ให้กรดไหลย้อนกลับมาเป็นซ้ำ?

การปรับพฤติกรรม เช่น การกินมื้อย่อย ๆ และหลีกเลี่ยงอาหารที่เป็นตัวกระตุ้น รวมถึงรักษาน้ำหนักให้อยู่ในมาตรฐาน จะเป็นการป้องกันปัญหากรดไหลย้อนได้ดีและยั่งยืน

ปรึกษาแพทย์ ปรับพฤติกรรม

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

กรดไหลย้อนรักษาให้หายขาดได้ไหม?

กรดไหลย้อนสามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่ขึ้นอยู่กับการปรับพฤติกรรมและวินัยของแต่ละบุคคล นอกจากนี้การรักษาโดยใช้ยา รวมถึงการผ่าตัด ก็เป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการฟื้นฟูจากโรคกรดไหลย้อนได้เช่นเดียวกัน

จำเป็นต้อง "ส่องกล้อง" ทุกคนไหม?

ไม่จำเป็นต้องส่องกล้องทุกคน แพทย์จะประเมินว่าควรได้รับการวินิจฉัยผ่านการส่องกล้องเพิ่มเติมก็ต่อเมื่อมีอาการรุนแรงหรือรักษาแล้วอาการไม่ดีขึ้น

เป็นกรดไหลย้อน ห้ามกินอะไรบ้าง?

อาหารที่ควรเลี่ยงเมื่อเป็นโรคกรดไหลย้อน ได้แก่

อาหารที่มีไขมันสูง ของทอด ของมัน
อาหารที่มีรสเปรี้ยวจัดหรือเผ็ดจัด
ของหมักดอง
ผลิตภัณฑ์ที่ทำจากนม เนย และชีส
ชา กาแฟ น้ำอัดลม
แอลกอฮอล์

กรดไหลย้อน กินอะไรดี?

อาหารที่ย่อยง่าย เช่น ข้าวโอ๊ต กล้วยน้ำว้า ผักใบเขียวต้มสุก ธัญพืชไม่ขัดสี อกไก่ ปลา ไข่ขาว ไม่กินอิ่มจนเกินไป และค่อย ๆ เคี้ยวให้ละเอียด เพื่อไม่ให้กระเพาะอาหารทำงานหนักและลดโอกาสกรดไหลย้อนกลับขึ้นมา

กรดไหลย้อน กี่วันหาย?

โดยทั่วไปอาการจะดีขึ้นภายใน 4-8 สัปดาห์ และสำหรับผู้ที่ต้องกินยากลุ่ม PPIs จะต้องรับประทานยาต่อเนื่องตามคำแนะนำของแพทย์ ห้ามหยุดยาเอง แต่หากเป็นกรดไหลย้อนเรื้อรัง อาจต้องใช้เวลารักษาหลายเดือน เพื่อฟื้นฟูเยื่อบุหลอดอาหารให้กลับมาทำงานปกติ