อาหารเป็นพิษ กี่วันหาย เช็กสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบพบแพทย์

อาการอาหารเป็นพิษส่วนใหญ่มักมีอาการดีขึ้นและสามารถหายได้เองภายใน 1-3 วัน อย่างไรก็ตามระยะเวลาในการฟื้นตัวนั้นขึ้นอยู่กับชนิดของเชื้อโรคหรือสารพิษที่รับประทานเข้าไป เชื้อบางชนิดอาจทำให้มีอาการยืดเยื้อยาวนานถึง 10 วัน เช่น เชื้อ E. coli และอาจส่งผลกระทบรุนแรงต่อระบบขับถ่ายจนกลายเป็นภาวะแทรกซ้อนในกลุ่มโรคทางเดินอาหารได้

หากมีอาการอื่น ๆ ร่วมอย่างไข้ขึ้นสูงเกิน 38.5 องศา ถ่ายเป็นเลือดหรือมูก อาเจียนหนักจนดื่มน้ำไม่ได้ หรือปากแห้ง ปัสสาวะน้อย ซึ่งเป็นสัญญาณของภาวะขาดน้ำรุนแรง ควรไปพบแพทย์โดยทันที

อาหารเป็นพิษแต่ละเชื้อ ใช้เวลาพักฟื้นนานแค่ไหน?

ชนิดของแบคทีเรีย ไวรัสหรือสารพิษในอาหาร เป็นตัวกำหนดว่าคุณจะมีอาการป่วยนานแค่ไหน สามารถเปรียบเทียบข้อมูลระยะเวลาฟื้นตัวตามชนิดของเชื้อได้จากตารางด้านล่างนี้

เชื้อสตาฟิโลค็อกคัส ออเรียส (Staphylococcus aureus)

มักพบในอาหารที่ปรุงสุกแล้ว แต่วางทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้องนานเกินไป เชื้อจะปล่อยสารพิษออกมา เมื่อทานเข้าไปจะมีอาการคลื่นไส้และอาเจียน พิษชนิดนี้มักถูกขับออกจากร่างกายได้เร็ว โดยจะหายภายใน 24–48 ชั่วโมง

เชื้อโนโรไวรัส (Norovirus)

เป็นไวรัสที่ติดต่อกันได้ง่ายมากผ่านอาหาร น้ำหรือการสัมผัสผู้ป่วย มักระบาดในชุมชนหรือโรงเรียน อาการเด่น คือ อาเจียนรุนแรงและปวดท้องเกร็ง ผู้ป่วยที่พักผ่อนและจิบน้ำเกลือแร่เพียงพอโดยจะหายภายใน 1–3 วัน

เชื้อซัลโมเนลลา (Salmonella)

เป็นแบคทีเรียที่ปนเปื้อนมากับไข่ดิบหรือเนื้อสัตว์ที่ปรุงไม่สุก ผู้ป่วยมักมีไข้ร่วมกับอาการท้องเสียและปวดบิด เชื้อชนิดนี้ฝังตัวในลำไส้ได้นานจึงทำให้ผู้ป่วยใช้เวลาฟื้นตัวนานกว่าปกติโดยจะหายภายใน 4–7 วัน

เชื้ออีโคไล (E. coli O157:H7)

เชื้อชนิดนี้อันตรายและสร้างสารพิษที่ทำลายเยื่อบุลำไส้รุนแรงมักมากับเนื้อวัวกึ่งสุกกึ่งดิบ ผู้ป่วยจะถ่ายเป็นเลือดและปวดท้องอย่างหนัก อาการมักยืดเยื้อและอาจใช้เวลามากกว่า 10 วัน ซึ่งกลุ่มนี้ต้องรีบพบแพทย์ทันที

สารพิษจากเห็ดหรือปลาปักเป้า

หากได้รับสารพิษทางธรรมชาติจากเห็ดพิษหรือปลาปักเป้า ถือเป็นกรณีฉุกเฉิน ที่ส่งผลต่อระบบประสาทโดยตรง อาจทำให้ชา หายใจไม่ออก ไม่สามารถระบุระยะเวลาหายที่แน่นอนได้ ต้องส่งเข้าโรงพยาบาลทันที

7 สัญญาณเตือน! อาหารเป็นพิษแบบไหนที่ต้องรีบไปหาหมอ

หากคุณมีอาการอาหารเป็นพิษร่วมกับสัญญาณอันตรายต่อไปนี้ ห้ามรอดูอาการที่บ้าน แต่ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที

1. อาการท้องเสียหรืออาเจียนไม่ดีขึ้นหลัง 48 ชั่วโมง
2. มีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส
3. มีเลือดปนในอุจจาระหรืออาเจียนออกมามีเลือดปน
4. สัญญาณขาดน้ำรุนแรง เช่น ตาลึก ปากแห้ง ปัสสาวะสีเข้มหรือไม่ออกเลย
5. กล้ามเนื้ออ่อนแรง ชาตามแขนขาหรือหายใจลำบาก
6. ปวดท้องเกร็งรุนแรงชนิดที่ทนไม่ไหว
7. อาเจียนต่อเนื่องจนไม่สามารถจิบน้ำเกลือแร่ (ORS) ชดเชยได้

กลุ่มเสี่ยงที่ไม่ควรรอให้หายเอง ต้องรีบพบแพทย์ทันที

นอกจากสัญญาณอันตรายข้างต้นแล้ว หากผู้ป่วยอยู่ในกลุ่มเปราะบาง ร่างกายจะสูญเสียน้ำอย่างรวดเร็วและมีความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนสูง ไม่ควรรอให้หายเอง ได้แก่

• เด็กอายุน้อยกว่า 5 ปี เสี่ยงต่อภาวะช็อกจากการขาดน้ำได้รวดเร็ว
• ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป ระบบภูมิคุ้มกันทำงานช้าลง ทำให้กำจัดเชื้อโรคได้ยากขึ้น
• หญิงตั้งครรภ์ การติดเชื้อบางชนิด เช่น Listeria อาจส่งผลกระทบโดยตรงต่อทารกในครรภ์
• ผู้ป่วยภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ผู้ป่วยเบาหวาน มะเร็ง เอชไอวีหรือผู้ที่รับประทานยากดภูมิ

รับมือและดูแลตัวเองอย่างไร เมื่อต้องพักฟื้นจากอาหารเป็นพิษ?

ในช่วง 24-48 ชั่วโมงแรกที่รอให้ร่างกายกำจัดเชื้อ เป็นช่วงของการป้องกันภาวะขาดน้ำควรให้จิบน้ำเกลือแร่ (ORS) ทีละน้อยตลอดทั้งวัน เมื่ออาการคลื่นไส้เริ่มดีขึ้น ให้เริ่มทานอาหารอ่อนย่อยง่าย กากใยต่ำ เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม กล้วยน้ำว้า ควรงดอาหารรสเผ็ดจัดของมัน ของทอด นมและผลิตภัณฑ์จากนม จนกว่าระบบขับถ่ายจะกลับมาเป็นปกติ

สรุป

อาการอาหารเป็นพิษส่วนใหญ่มีระยะเวลาฟื้นตัวต่างกันตามชนิดเชื้อ ตั้งแต่หายเองได้ภายในไม่กี่วัน ไปจนถึงยืดเยื้อนานกว่า 1 สัปดาห์ในบางกรณี ระหว่างนี้ผู้ป่วยควรดื่มน้ำเกลือแร่ชดเชยให้เพียงพอ แต่หากมีไข้สูง ถ่ายเป็นเลือด หรือเริ่มมีสัญญาณว่าร่างกายขาดน้ำรุนแรง ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที โดยศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ โรงพยาบาลวิชัยยุทธ มีแพทย์เฉพาะทางที่พร้อมตรวจวินิจฉัยเชื้อก่อโรคและให้การรักษาอย่างรวดเร็วและปลอดภัย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาหารเป็นพิษ (FAQ)

จะแยกความแตกต่างระหว่างอาหารเป็นพิษกับท้องเสียธรรมดาได้อย่างไร?

อาหารเป็นพิษมักเกิดอาการฉับพลันและรุนแรงกว่า มักมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน และปวดเกร็งท้องร่วมด้วยอย่างชัดเจนและมักจะเกิดอาการพร้อมกันหลายคนหากรับประทานอาหารแหล่งเดียวกัน

อาหารเป็นพิษ ซื้อยาปฏิชีวนะทานเองได้ไหม?

ไม่ควรซื้อยาทานเองเด็ดขาด อาหารเป็นพิษกว่า 80% เกิดจากไวรัสหรือสารพิษในอาหาร ซึ่งยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อ ไม่มีฤทธิ์ในการรักษาและอาจเข้าไปทำลายแบคทีเรียชนิดดีในลำไส้ ทำให้แผลหายช้าและเสี่ยงต่อเชื้อดื้อยา

มีวิธีป้องกันไม่ให้อาหารเป็นพิษกลับมาซ้ำได้อย่างไร?

ยึดหลักกินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ หลีกเลี่ยงอาหารกึ่งสุกกึ่งดิบ แยกเขียงสำหรับหั่นเนื้อดิบและผักสดเพื่อป้องกันการปนเปื้อนข้ามและควรเก็บอาหารที่เหลือเข้าตู้เย็นภายใน 2 ชั่วโมง