กระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุ อันตรายแค่ไหน และจะเดินได้ปกติไหม?

ภาวะกระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุ เป็นโรคที่ส่งผลร้ายแรงต่อการใช้ชีวิตประจำวัน โดยข้อมูลจาก สสส. เผยว่าผู้สูงอายุป่วยเป็นภาวะสะโพกหักเพิ่มขึ้นกว่า 2.02% ต่อปี สาเหตุจากการล้มเบา ๆ ร่วมกับภาวะกระดูกพรุน โรคนี้ทำให้ผู้ป่วยปวดรุนแรงบริเวณสะโพก หากไม่รีบรักษา อาจเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ แผลกดทับ ปอดอักเสบ หรือลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

หลังผ่าตัดรักษาอย่างถูกต้องและทันเวลา ผู้ป่วยมีโอกาสที่จะกลับมาเดินได้ตามปกติอีกครั้ง บทความนี้จะพาไปดูสาเหตุ อาการ วิธีรักษา และแนวทางการฟื้นฟูร่างกายหลังจากผ่าตัดให้กลับมาแข็งแรง

สารบัญ

• กระดูกสะโพกหัก (Hip Fracture) คืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร?
• ทำไมกระดูกสะโพกหักถึงอันตรายกว่ากระดูกหักที่อื่น?
• อาการกระดูกสะโพกหัก สังเกตได้อย่างไรบ้าง?
• กระดูกสะโพกหักรักษาอย่างไร ต้องผ่าตัดทุกรายไหม?
• ป้องกันกระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุได้อย่างไร?
• คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกระดูกสะโพกหัก

กระดูกสะโพกหัก (Hip Fracture) คืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร?

กระดูกสะโพกหัก (Hip Fracture) คือ ภาวะที่กระดูกบริเวณข้อต่อสะโพกแตกหัก สาเหตุหลักมาจากการหกล้ม โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่มีภาวะกระดูกพรุนร่วมด้วย เพราะกระดูกเปราะบางจึงทำให้หักง่าย นอกจากนี้ เพศหญิงยังมีความเสี่ยงมากกว่าเพศชาย เพราะเป็นช่วงวัยหมดประจำเดือน เมื่อฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลงก็จะทำให้มวลกระดูกบางลงด้วย

Intertrochanteric Fracture กับ Femoral Neck Fracture ต่างกันอย่างไร?

ภาวะกระดูกสะโพกหักสามารถแบ่งตามตำแหน่งที่หักได้ 2 แบบ ได้แก่ กระดูกคอสะโพกหัก (Femoral Neck Fracture) และกระดูกต้นขาส่วนบนหัก (Intertrochanteric Fracture) โดยทั้งสองตำแหน่งส่งผลกระทบต่อเส้นเลือดที่เลี้ยงหัวกระดูกสะโพก โดยมีลักษณะและแนวทางการรักษาที่แตกต่างกัน ดังนี้

ทำไมกระดูกสะโพกหักถึงอันตรายกว่ากระดูกหักที่อื่น?

เพราะทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถลุกขึ้นเดินได้ทันที และต้องนอนติดเตียงขณะรักษาอาการ ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงเป็นภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นปอดอักเสบ ลิ่มเลือดอุดตัน กล้ามเนื้อลีบ และแผลกดทับ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้องและทันเวลา ภาวะนี้อาจรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้

ทำไมผู้สูงอายุถึงสะโพกหักง่ายกว่าคนวัยอื่น?

ผู้สูงอายุจะมีกระดูกที่เปราะบางกว่าคนวัยอื่น ร่วมกับกล้ามเนื้อที่อ่อนแรงจึงทำให้ทรงตัวได้ไม่ดี เมื่อล้มหรือถูกกระแทกเบา ๆ ก็ทำให้กระดูกสะโพกหักได้ง่ายกว่าปกติ

อาการกระดูกสะโพกหัก สังเกตได้อย่างไรบ้าง?

อาการกระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุที่สามารถสังเกตได้ชัดเจน มีดังนี้

• ปวดสะโพกรุนแรงทันทีหลังล้ม
• ไม่สามารถลงน้ำหนักในสะโพกข้างที่บาดเจ็บได้
• ไม่สามารถลุกเดินได้หรือยืนด้วยตัวเอง
• ขาข้างที่บาดเจ็บดูสั้นลง หรือบิดผิดรูป
• มีอาการบวม รอยฟกช้ำ หรือกดเจ็บที่สะโพก

หากมีอาการเหล่านี้ ควรรีบไปพบแพทย์ที่ศูนย์โรคกระดูกและข้อ เพื่อทำการวินิจฉัยด้วยเอกซเรย์หรือ MRI ทันที

กระดูกสะโพกร้าวต่างจากกระดูกสะโพกหักอย่างไร?

กระดูกสะโพกร้าว คือ กระดูกมีรอยแตกหรือรอยร้าวเล็ก ๆ แต่ตัวกระดูกยังไม่แยกออกจากกัน ส่วนกระดูกสะโพกหัก คือกระดูกหักออกจากกันอย่างสมบูรณ์ ถึงแม้จะเกิดจากการพลัดล้มเหมือนกัน แต่ก็มีความรุนแรงของอาการที่แตกต่างกัน ดังนี้

หากผู้สูงอายุหกล้ม แล้วมีอาการปวดสะโพกรุนแรง ขยับตัวไม่ได้ และขาข้างที่ล้มบิดหมุนออก ควรรีบนำส่งโรงพยาบาลให้เร็วที่สุด เพื่อทำการเอกซเรย์และวินิจฉัยอาการทันที

กระดูกสะโพกหักรักษาอย่างไร ต้องผ่าตัดทุกรายไหม?

การรักษาภาวะกระดูกสะโพกหักที่เหมาะสมที่สุด คือ การผ่าตัด โดยควรผ่าตัดภายใน 48 ชั่วโมงเพื่อลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน ซึ่งวิธีการผ่าตัดขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความรุนแรงของการหัก ดังนี้

• การผ่าตัดดามเหล็ก (Internal Fixation): ใช้สกรูหรือแผ่นเหล็กยึดกระดูก เหมาะกับผู้ที่กระดูกยังแข็งแรง
• การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก (Hip Replacement): เป็นการเปลี่ยนบางส่วนหรือทั้งข้อด้วยข้อสะโพกเทียม เหมาะกับผู้สูงอายุที่กระดูกพรุนหรือข้อสะโพกสึกหรอร่วมด้วย

กระดูกสะโพกหักใช้เวลารักษากี่เดือนถึงหาย?

กระดูกที่หักมักใช้เวลาสมานตัวประมาณ 3 เดือน หลังจากผ่าตัด ผู้ป่วยสามารถลุกขึ้นยืนและเดินได้ภายในไม่กี่วันถึง 1 สัปดาห์ แต่จะกลับมาเดินได้คล่องต้องใช้เวลาอย่างน้อย 3-6 เดือน ขึ้นอยู่กับอายุ สุขภาพโดยรวม และการทำกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่อง เพื่อป้องกันแผลกดทับจะช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้ไวขึ้น

ป้องกันกระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุได้อย่างไร?

การป้องกันภาวะกระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุสามารถทำได้เบื้องต้น 2 วิธี ได้แก่ การจัดสภาพแวดล้อมภายในบ้านให้ปลอดภัย ลดความเสี่ยงที่จะหกล้ม และเสริมสร้างความแข็งแรงของกระดูกและกล้ามเนื้อ ด้วยการรับประทานสารอาหารที่มีประโยชน์ ควบคู่ไปกับการออกกำลังกาย

จัดบ้านอย่างไรให้ปลอดภัย ลดความเสี่ยงหกล้ม

• เก็บสิ่งกีดขวางต่าง ๆ ออกจากทางเดิน
• ไฟส่องสว่างเพียงพอทั่วทั้งบ้าน โดยเฉพาะบริเวณบันไดและห้องน้ำ
• ปูพื้นห้องน้ำด้วยวัสดุกันลื่น หรือใส่รองเท้ากันลื่นขณะใช้ห้องน้ำ
• วางของใช้ในระดับที่ใช้งานง่าย ไม่ต้องก้มหรือปีนเพื่อหยิบสิ่งของ

อาหารและการออกกำลังกายที่ช่วยเสริมกระดูก

รับประทานอาหารที่มีแคลเซียมและวิตามินดีสูง ได้แก่ นม แซลมอน ผักใบเขียว ไข่แดง และออกไปรับแสงแดดอ่อน ๆ ยามเช้าเป็นประจำ จะช่วยเสริมสร้างมวลกระดูกให้แข็งแรง รวมถึงออกกำลังกายเสริมสร้างกล้ามเนื้อและฝึกการทรงตัว เพื่อลดโอกาสล้มแบบกะทันหัน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกระดูกสะโพกหัก

กระดูกสะโพกหักอัตราการเสียชีวิตสูงแค่ไหน?

จากข้อมูลของ สสส. พบว่าผู้ป่วยกระดูกสะโพกหัก ในปี 2568 เพิ่มขึ้นเป็น 34,246 ราย และคาดประมาณว่าในปี 2593 จะเพิ่มขึ้นเป็น 56,443 ราย ส่วนใหญ่เกิดจากการหกล้มเบา ๆ ร่วมกับภาวะกระดูกพรุน

ผู้สูงอายุอายุ 80 ปีขึ้นไป ผ่าตัดสะโพกได้ไหม?

สามารถผ่าตัดได้ โดยแพทย์จะประเมินความพร้อมของร่างกายและโรคประจำตัวก่อนเสมอ ไม่ว่าจะเป็นโรคหัวใจ ความดันโลหิต หรือเบาหวาน เพื่อลดความเสี่ยงในระหว่างการผ่าตัด

หลังผ่าตัดสะโพก ต้องดูแลตัวเองอย่างไร?

ควรทำกายภาพบำบัดตามที่แพทย์แนะนำเป็นประจำ เช่น กระดกปลายเท้าขึ้นลง หลีกเลี่ยงการนั่งไขว่ห้าง ไม่บิดสะโพก และไม่ก้มตัวในช่วงแรกหลังผ่าตัด เพราะอาจทำให้กระดูกสะโพกหลุดได้

กระดูกสะโพกหักป้องกันได้ด้วยการตรวจอะไร?

ตรวจวัดความหนาแน่นของมวลกระดูก (Bone Mineral Density หรือ BMD) เพื่อประเมินความเสี่ยงภาวะกระดูกพรุน

ค่าใช้จ่ายผ่าตัดกระดูกสะโพกหักประมาณเท่าไหร่?

ค่าใช้จ่ายในการผ่าตัดเริ่มต้นประมาณหลักหมื่นถึงหลักแสนบาทเป็นต้นไป ขึ้นอยู่กับประเภทของการผ่าตัด และสถานพยาบาลที่เลือกใช้บริการ

ข้อเข่าเสื่อมเพิ่มความเสี่ยงกระดูกสะโพกหักไหม?

ผู้สูงอายุที่มีภาวะข้อเข่าเสื่อมอาจเพิ่มความเสี่ยงกระดูกสะโพกหักได้ เพราะเมื่อเข่าผิดรูป ก็จะทรงตัวขณะเดินได้ไม่ดี ทำให้เสี่ยงหกล้มบาดเจ็บได้ง่ายขึ้น

อ้างอิง

สสส. สสส. สานพลัง คณะแพทย์ฯ ศิริราช พัฒนานวัตกรรมด้านสุขภาพสูงวัย ลดอัตราเสี่ยงเสียชีวิต จาก “พลัด ตก หกล้ม ผ่านบุคลากรสาธารณสุข. สืบค้นจาก https://www.thaihealth.or.th/content-detail/1090619f-85f1-4278-a9f5-a8d8605e09c9

ศูนย์โรคกระดูกและข้อ
โทร. 0-2265-7777