กระดูกดังก๊อบแก๊บ เข่ามีเสียงดังลั่น เกิดจากอะไร อันตรายไหม?

เคยได้ยินเสียงกระดูกดังก๊อบแก๊บ หรือหัวเข่ามีเสียงดังลั่นเวลาขยับตัว ไม่ว่าจะลุก เดิน หรือนั่งบ้างไหม เสียงเหล่านี้เกิดจากการแตกตัวของฟองอากาศในข้อ โดยส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่ถ้ามาพร้อมกับอาการปวด และไม่สามารถเคลื่อนไหวได้ปกติเหมือนเดิม อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคข้อเข่าเสื่อม ซึ่งพบได้ตั้งแต่คนที่อายุยังน้อย ไปจนถึงผู้สูงอายุ

ศูนย์กระดูกและข้อ โรงพยาบาลวิชัยยุทธจะพาคุณมาทำความรู้จักกับเสียงกระดูกดังนี้ ว่าอันตรายแค่ไหน เมื่อไหร่ที่ควรรีบไปพบแพทย์ และมีวิธีการป้องกันไม่ให้อาการลุกลามได้อย่างไรบ้าง

สารบัญ

• กระดูกดังก๊อบแก๊บ (Crepitus) คืออะไร เกิดจากอะไร
• กระดูกดัง VS กระดูกลั่น เหมือนหรือต่างกันยังไง
• กระดูกดังก๊อบแก๊บ แบบไหนปกติ แบบไหนควรพบแพทย์
• วิธีดูแลอาการกระดูกดังก๊อบแก๊บ ทำได้เองที่บ้าน
• กระดูกดังก๊อบแก๊บ กินอะไรดี? อาหารที่ช่วยบำรุงข้อต่อ
• คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกระดูกดังก๊อบแก๊บ (FAQ)

กระดูกดังก๊อบแก๊บ (Crepitus) คืออะไร เกิดจากอะไร

กระดูกดังก๊อบแก๊บ (Crepitus) คือ อาการที่เสียงข้อต่อดังขึ้นมาขณะที่ขยับตัว เช่น บริเวณเข่า หัวไหล่ หรือคอ สามารถพบได้ในทุกช่วงวัย โดยเฉพาะผู้มีอายุ 40 ปีขึ้นไป เกิดขึ้นจาก 3 สาเหตุหลัก ได้แก่

ฟองแก๊สในข้อต่อแตกตัว

ฟองอากาศของน้ำในข้อต่อแตกตัว เมื่อร่างกายมีการเคลื่อนไหว หรือยืดเหยียดเพื่อคลายกล้ามเนื้อ เป็นเสียงที่พบได้บ่อยและมักไม่มีอาการเจ็บร่วมด้วย

เส้นเอ็นหรือกล้ามเนื้อเสียดสีกัน

เส้นเอ็นเสียดสีกับปุ่มกระดูก เวลายืดหรือหดกล้ามเนื้อในบางท่า ทำให้เกิดเสียงข้อเข่าดังก๊อบแก๊บขึ้นมา หากไม่มีอาการปวดร่วม ส่วนใหญ่มักไม่อันตราย

กระดูกอ่อนเริ่มเสื่อมสภาพ

เกิดจากกระดูกอ่อนเริ่มสึกหรอ เนื้อเยื่อกระดูกอ่อนที่เคลือบข้อเสื่อมสภาพลง เมื่อผิวข้อไม่เรียบก็จะทำให้เกิดเสียงเสียดสีเวลาขยับ มักมาพร้อมกับอาการปวดหรือฝืด ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนของภาวะข้อเสื่อม

กระดูกดัง VS กระดูกลั่น เหมือนหรือต่างกันยังไง

อาการกระดูกดังกับกระดูกลั่นในทางการแพทย์มีความแตกต่างกัน ดังนี้

กระดูกดังก๊อบแก๊บ แบบไหนปกติ แบบไหนควรพบแพทย์

เสียงกระดูกดังแบบทั่วไป มักจะเกิดขึ้นเป็นครั้งคราวเวลาลุกนั่ง และยังสามารถเคลื่อนไหวได้ตามปกติ แต่ถ้าเริ่มมีเสียงดังถี่ ร่วมกับอาการปวด ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม

เข่ามีเสียงแต่ไม่เจ็บ

เกิดขึ้นเวลาลุกนั่ง หรือขยับข้อต่อในท่าเดิมซ้ำ ๆ เช่น คุกเข่า นั่งขัดสมาธิ หากไม่มีอาการเจ็บและเหยียดข้อเวลาเคลื่อนไหวได้ ถือว่าเป็นเรื่องปกติ ไม่เป็นอันตราย

มีเสียงและมีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย

• มีเสียงบ่อย พร้อมอาการปวดแปลบ ๆ บริเวณเข่า
• ข้อติด ขยับหรือเหยียดได้ไม่สุด
• เข่าบวม ร้อน หรือตึง
• เริ่มสังเกตว่าข้อเข่าโก่งหรือผิดรูป

ในกรณีนี้ ควรรีบเข้าไปพบแพทย์ที่ศูนย์โรคกระดูกและข้อ เพื่อตรวจหาสาเหตุ เพราะอาจเป็นสัญญาณของข้อเข่าเสื่อมในระยะเริ่มต้นหรือระยะอื่น ๆ ที่เริ่มรุนแรงมากขึ้น

วิธีดูแลอาการกระดูกดังก๊อบแก๊บ ทำได้เองที่บ้าน

การดูแลข้อเข่าให้แข็งแรงและลดเสียงกระดูกดัง สามารถทำได้ง่าย ๆ ด้วยการปรับพฤติกรรม เพื่อป้องกันไม่ให้อาการรุนแรงขึ้นหรือลุกลามเป็นโรคร้ายแรง โดยสามารถปรับชีวิตประจำวันของคุณได้ดังนี้

• ปรับวิธีการเคลื่อนไหว: หลีกเลี่ยงการนั่งยอง ๆ ขัดสมาธิหรือนั่งพับเพียบ ใช้บันไดเลื่อนหรือลิฟต์แทนการขึ้นลงบันไดบ่อย ๆ
• ควบคุมน้ำหนักตัว: เพื่อลดแรงกดทับที่เข่าและข้อต่อ
• ออกกำลังกาย: อย่างน้อย 30 นาทีต่อวัน เพื่อเสริมกล้ามเนื้อรอบเข่าให้แข็งแรง และต้องเป็นการออกกำลังกายที่ไม่กระแทกเข่า เช่น ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน หรือเดินในน้ำ
• กายภาพบำบัด: หรือทำท่าบริหารกระดูก เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและลดอาการตึงของข้อ

กระดูกดังก๊อบแก๊บ กินอะไรดี? อาหารที่ช่วยบำรุงข้อต่อ มีอะไรบ้าง

สารอาหารที่ช่วยบำรุงข้อต่อและลดเสียงกระดูกดังก๊อบแก๊บ ได้แก่ คอลลาเจน โอเมก้า-3 วิตามินซี และแคลเซียม ซึ่งสามารถพบได้ในอาหารทั่วไป

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกระดูกดังก๊อบแก๊บ (FAQ)

กระดูกดังก๊อบแก๊บสัมพันธ์กับข้อเสื่อมไหม?

หากมีเสียงกระดูกดังถี่ขึ้นเรื่อย ๆ ร่วมกับอาการปวด อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคข้อเข่าเสื่อม ควรพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม

เด็กและวัยรุ่นมีเสียงกระดูกดัง ปกติไหม?

ปกติ เพราะข้อต่อและเอ็นยังเจริญเติบโตไม่เต็มที่ ทำให้เกิดการเสียดสีหรือฟองอากาศแตกตัวได้ง่ายกว่าวัยผู้ใหญ่ แต่หากมีอาการบวม ปวดข้อต่อ หรือขยับตัวได้ไม่สุด ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที

ออกกำลังกายแล้วกระดูกดัง หยุดออกกำลังกายได้เลยไหม?

สามารถออกกำลังกายต่อได้ ถ้ามีเสียงอย่างเดียวและไม่รู้สึกปวด พยายามหลีกเลี่ยงท่าทางที่กระแทกเข่าโดยตรง และแนะนำให้ยืดกล้ามเนื้อก่อนออกกำลังกายทุกครั้ง

กระดูกดังก๊อบแก๊บ หายเองได้ไหม?

หากเป็นเสียงที่เกิดจากฟองอากาศแตกตัว มักเกิดขึ้นเป็นระยะและไม่จำเป็นต้องรักษา แต่ถ้าเสียงเกิดจากกระดูกอ่อนเสื่อมสภาพ ไม่สามารถหายเองได้และควรเข้ารับการรักษา เพื่อชะลอความเสื่อมของข้อต่อ

กระดูกดังก๊อบแก๊บ ไม่ควรกินอะไร?

ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานน้ำตาล ของทอด หรือแอลกอฮอล์ เพราะเป็นอาหารที่กระตุ้นให้ข้อต่ออักเสบ และเร่งให้กระดูกเสื่อมสภาพเร็วขึ้น

นอกจากนี้ ใครที่สงสัยว่าดื่มน้ำอัดลมบ่อย ๆ ทำให้กระดูกพรุนจริงไหม คำตอบคือ น้ำอัดลมที่มีกรดฟอสฟอริก อาจรบกวนการดูดซึมแคลเซียม และเพิ่มความเสี่ยงเป็นโรคกระดูกพรุนได้ แนะนำให้ลดปริมาณลง โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการกระดูกดังร่วมกับอาการปวด

แพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกและข้อ ตรวจอะไรบ้าง?

เริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกาย จากนั้นจะประเมินการเคลื่อนไหวของข้อ ร่วมกับตรวจภาพถ่ายรังสี (X-ray) เพื่อดูโครงสร้างกระดูกและช่องว่างของข้อต่อ ในบางรายอาจตรวจ MRI เพื่อเช็กสภาพกระดูกอ่อนและเนื้อเยื่อรอบข้อเพิ่มเติมด้วย

ศูนย์โรคกระดูกและข้อ
โทร. 0-2265-7777