ปวดเข่า สาเหตุคืออะไร ปวดเข่าข้างเดียว อันตรายไหม?

ทุกคนล้วนใช้ข้อเข่าในการเดินและเคลื่อนไหวร่างกาย ทำให้อาการปวดเข่าสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัย เกิดจากการใช้งานเข่าหนักจนเกินไป กล้ามเนื้ออักเสบ หกล้ม ส่วนอาการปวดเข่าข้างเดียวก็เกิดจากความผิดปกติเฉพาะจุด แต่ในกรณีรุนแรงคืออาการปวดเป็นสัญญาณเตือนของโรคต่าง ๆ ได้แก่ เก๊าท์ รูมาตอยด์ หรือข้อเข่าเสื่อม โดยจะรู้สึกปวดจนลงน้ำหนักไม่ได้ เข่าบวมแดงอย่างเห็นได้ชัด หากมีอาการเหล่านี้ ควรรีบเดินทางไปพบแพทย์ทันที บทความนี้จะพาไปดูสาเหตุแต่ละแบบ วิธีแยกความรุนแรง และแนวทางรักษาที่เหมาะสม

สารบัญ

• ปวดเข่า เกิดจากอะไร มีสาเหตุกี่แบบ?
• ปวดเข่า เป็นสัญญาณเตือนโรคอะไรได้บ้าง?
• ปวดเข่าแบบไหน ต้องพบแพทย์เฉพาะทางทันที?
• วิธีแก้อาการปวดเข่าด้วยตัวเอง ทำได้อย่างไร?
• แนวทางการรักษาปวดเข่าเป็นอย่างไร ต้องผ่าตัดไหม?
• คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการปวดเข่า (FAQ)

ปวดเข่า เกิดจากอะไร มีสาเหตุกี่แบบ?

อาการปวดเข่า เกิดขึ้นได้จากหลากหลายสาเหตุ ตั้งแต่การใช้งานเข่าหนัก จนกล้ามเนื้อบาดเจ็บ เอ็นเข่าอักเสบ หมอนรองกระดูกฉีก กระดูกลูกสะบ้าเสียหาย ไปจนถึงโรคเกี่ยวกับข้อเข่า โดยตำแหน่งและลักษณะที่ปวดจะช่วยบอกสาเหตุเบื้องต้นได้ ดังนี้

ปวดเข่าข้างเดียว VS สองข้างพร้อมกัน ต่างกันยังไง?

ตำแหน่งที่ปวดเข่า บอกสาเหตุอะไรได้บ้าง?

บริเวณหรือตำแหน่งที่ปวด ไม่ว่าจะปวดเข่าด้านหน้า ด้านใน ด้านนอก และด้านหลัง มักบ่งบอกสาเหตุและอวัยวะที่เกี่ยวข้องกันได้ ดังนี้

ปวดเข่า เป็นสัญญาณเตือนโรคอะไรได้บ้าง?

อาการเจ็บข้อเข่า ไม่ได้เกิดจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวันเพียงอย่างเดียว หากรู้สึกปวดเข่าเรื้อรัง รุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ หรือปวดซ้ำ ๆ โดยไม่ทราบสาเหตุ อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคที่ต้องเข้ารับการรักษาเฉพาะทาง ซึ่งโรคที่พบบ่อยและกระตุ้นให้เกิดอาการปวดเข่ามีดังนี้

• โรคข้อเข่าเสื่อม: กระดูกอ่อนสึกหรอตามอายุและการใช้งาน จะรู้สึกฝืดตึงในช่วงเช้า เจ็บเข่าเวลาเดินขึ้นบันได โดยมักพบบ่อยในกลุ่มผู้สูงอายุ
• โรคเก๊าท์: กรดยูริกสะสมจนตกผลึกในข้อเข่า ทำให้เข่าบวมแดงร้อนเฉียบพลัน และมักเป็น ๆ หาย ๆ
• โรครูมาตอยด์: ระบบภูมิคุ้มกันทำลายเยื่อบุข้อ ลักษณะเด่นคือปวดตามข้อทั้งสองข้างพร้อมกันแบบสมมาตร

เสียง “ก๊อบแก๊บ” ที่เข่าเกี่ยวข้องกับปวดเข่าไหม?

หลายคนอาจสงสัยว่าแล้วเสียงก๊อบแก๊บบริเวณเข่า เป็นสัญญาณของโรคอะไรหรือเปล่า ทางการแพทย์เรียกสิ่งนี้ว่า Crepitus ส่วนใหญ่เกิดจากฟองอากาศในข้อแตกตัวและไม่เป็นอันตราย พบได้บ่อยเวลายืดกล้ามเนื้อ แต่หากมีเสียงร่วมกับอาการปวดหรือข้อฝืดตึง อาจเป็นสัญญาณของกระดูกอ่อนเริ่มเสื่อมสภาพได้

ปวดเข่าแบบไหน ต้องพบแพทย์เฉพาะทางทันที?

อาการปวดเข่าส่วนใหญ่ไม่อันตรายและดูแลรักษาเองได้ แต่หากมีอาการอื่น ๆ ร่วมอย่างมีไข้ หรือปวดจนกระทบการใช้ชีวิตประจำวัน ควรรีบไปศูนย์โรคกระดูกและข้อ เพื่อให้แพทย์เฉพาะทางตรวจอาการโดยทันที เพราะเสี่ยงติดเชื้อ กระดูกเข่าหัก หรือเอ็นฉีกขาดรุนแรง หากปล่อยไว้นานเข่าอาจเสียหายถาวร

สัญญาณเตือนที่บ่งบอกว่าปวดเข่าอันตราย

• ปวดเข่ารุนแรงหลายวัน ทานยาแก้ปวดก็ไม่ดีขึ้น
• เดินลำบาก ลงน้ำหนักบริเวณเข่าไม่ได้เลย
• เข่าบวมแดง ร้อนจัด ร่วมกับมีไข้ หนาวสั่น
• งอหรือเหยียดเข่าไม่ได้

แพทย์ตรวจวินิจฉัยอาการปวดเข่าอย่างไร?

เพราะอาการปวดเข่าสามารถเกิดได้จากหลากหลายสาเหตุ แพทย์จะเริ่มจากซักประวัติและตรวจร่างกาย ทดสอบการเคลื่อนไหวของข้อเข่าว่าเจ็บท่าไหน เดินได้หรือเปล่า ไปจนถึงการตรวจส่งเพิ่มเติม เพื่อวินิจฉัยอาการได้อย่างแม่นยำขึ้น

• เอกซเรย์ (X-ray): ตรวจสอบความเสียหายหรือรอยแตกของกระดูกและข้อเข่า
• อัลตราซาวด์: ตรวจดูการอักเสบของเนื้อเยื่อรอบข้อเข่า
• MRI: ตรวจสอบกระดูกและเนื้อเยื่ออย่างละเอียดมากขึ้น

วิธีแก้อาการปวดเข่าด้วยตัวเอง ทำได้อย่างไร?

การดูแลอาการปวดเข่าด้วยตัวเองเบื้องต้น สามารถทำได้ด้วยการปรับพฤติกรรม ควบคู่ไปกับการบริหารกล้ามเนื้อรอบเข่าและประคบอย่างถูกวิธี หากมีอาการไม่รุนแรงและคอยดูแลอย่างสม่ำเสมอ อาการปวดมักบรรเทาได้ภายในไม่กี่วัน

• พักการใช้งานเข่า: ลดการขึ้น-ลงบันไดให้น้อยที่สุด และลดการยืนเป็นเวลานาน ๆ
• ใช้ยาแก้ปวดหรือยาต้านอักเสบ: ใช้ยาแก้อักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) หรือยาพาราเซตามอล ตามคำแนะนำของแพทย์
• ประคบเย็น: ในช่วงแรก ครั้งละ 15-20 นาที ทุก 2-3 ชั่วโมง เพื่อลดการอักเสบและบวม
• ประคบร้อน: ครั้งละ 15-20 นาที เมื่อมีอาการปวดเรื้อรัง เพื่อเพิ่มการไหลเวียนเลือดและลดอาการฝืดตึงของกล้ามเนื้อ

ท่าบริหารที่ช่วยลดอาการปวดเข่า มีอะไรบ้าง?

กล้ามเนื้อรอบเข่าอ่อนแรง เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ข้อเข่าต้องรับแรงกดและปวดง่ายขึ้น การบริหารกล้ามเนื้อต้นขาและสะโพกอย่างสม่ำเสมอ จึงช่วยลดอาการปวดและเพิ่มความแข็งแรงของข้อเข่าได้ ท่าที่แนะนำมีดังนี้

• ท่านั่งเหยียดขาตรง: นั่งลงบนเก้าอี้ นั่งตัวตรง เหยียดขาให้ตรงและขนานกับพื้นให้ได้มากที่สุด ค้างไว้ประมาณ 5-10 วินาที
• ท่ายืนเหยียดสะโพก: ยืนตัวตรงและกางขาออกไปทางด้านข้าง ค้างประมาณ 3 วินาทีต่อครั้ง
• ท่านอนกดหมอน: นอนคว่ำ เอาหมอนรองท้อง และวางแขนราบไว้ จากนั้นเหยียดขาขึ้นพร้อมกับกระดกข้อเท้า ค้างประมาณ 3 วินาทีต่อครั้ง

แนวทางการรักษาปวดเข่าเป็นอย่างไร ต้องผ่าตัดไหม?

แนวทางการรักษาอาการปวดเข่า สามารถทำได้ทั้งการเปลี่ยนข้อเข่าหรือรักษาแบบไม่ผ่าตัด ขึ้นอยู่กับสาเหตุเป็นหลัก ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องผ่าตัด เพราะบรรเทาด้วยยาและทำกายภาพบำบัด แต่สำหรับผู้ป่วยที่ข้อเข่าเสียหายรุนแรง แพทย์อาจพิจารณาเป็นการผ่าตัดแทน

• ใช้ยาต้านอักเสบและยาแก้ปวด: ทั้งชนิดทาและรับประทาน เพื่อบรรเทาอาการปวด
• ฉีดน้ำเลี้ยงข้อเข่า: เพื่อเพิ่มความหล่อลื่นในข้อต่อ สำหรับโรคข้อเข่าเสื่อมระยะเริ่มต้น
• กายภาพบำบัด: ฟื้นฟูความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและการเคลื่อนไหวของข้อเข่า
• ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า: สำหรับข้อเข่าเสื่อมระดับรุนแรงหรือเข่าโก่งผิดรูป

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการปวดเข่า (FAQ)

ปวดเข่าในวัยรุ่นกับวัยทำงาน สาเหตุต่างกันไหม?

การปวดเข่าในวัยรุ่น มักเกิดจากการเล่นกีฬาหรือใช้งานเข่าหนักเกินไป ส่วนวัยทำงานมักเกิดจากการนั่งเป็นเวลานาน และน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น จึงควรปรับพฤติกรรมให้เหมาะสมกับช่วงวัยของตัวเอง

ปวดเข่าตอนนั่งยองหรือคุกเข่า บ่งบอกอะไร?

เกิดจากแรงกดที่เพิ่มขึ้นบริเวณกระดูกอ่อนใต้ลูกสะบ้า ซึ่งเป็นตำแหน่งที่รับแรงกดมากที่สุดเมื่องอเข่าลึก หากปวดเฉพาะท่านี้แต่ยังเดินได้ปกติ ถือว่าปลอดภัย แต่หากปวดรุนแรง ควรลดกิจกรรมที่ต้องงอเข่าและไปปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจกระดูกเพิ่มเติม

ปวดเข่าเรื้อรังนานแค่ไหนถึงควรพบแพทย์?

ปวดติดต่อกันเกิน 3 เดือน อาจหมายถึงโครงสร้างกระดูกเสียหายหรือเกิดการอักเสบสะสม ต้องพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุและวางแผนรักษาในระยะยาว

ปวดเข่าข้างเดียว เกี่ยวข้องกับข้อเข่าเสื่อมเสมอไหม?

ไม่เสมอไป ปวดเข่าข้างเดียวมักเกิดจากเอ็นอักเสบมากกว่าข้อเข่าเสื่อม แต่ในระยะเริ่มต้นก็อาจรู้สึกปวดเข่าแค่ข้างเดียวได้ โดยเฉพาะข้างที่ใช้งานหนักกว่า แนะนำให้สังเกตอาการร่วมกับการตรวจของแพทย์เพิ่มเติม

ออกกำลังกายแล้วปวดเข่า ควรหยุดเลยไหม?

หยุดเฉพาะการออกกำลังกายที่กระตุ้นให้ปวดเข่ามากขึ้น เช่น วิ่ง กระโดดเชือก แล้วเปลี่ยนกิจกรรมที่มีแรงกระแทกเข่าต่ำ เช่น ปั่นจักรยานหรือว่ายน้ำ แต่หากยังปวดต่อเนื่องหลังหยุดพัก ควรพบแพทย์เฉพาะทางทันที

ศูนย์โรคกระดูกและข้อ
โทร. 0-2265-7777