เช็กสัญญาณอันตราย! อาการเบื่ออาหาร ไม่อยากกินอะไรเลย ซ่อนโรคร้ายอะไรไว้บ้าง?

การทานอาหารได้น้อยลง หรือมีความรู้สึกว่าตัวเองและคนในครอบครัวมี อาการเบื่ออาหาร ไม่อยากกินอะไรเลย อาจดูเหมือนเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้ชั่วคราวเวลาที่มีความเครียดสะสมหรือพักผ่อนไม่เพียงพอ แต่รู้หรือไม่ว่าหากปล่อยให้ภาวะนี้ดำเนินต่อไปเรื่อย ๆ จนร่างกายเริ่มซูบผอมและมีน้ำหนักลดผิดปกติ นี่อาจไม่ใช่แค่ปัญหาสุขภาพธรรมดา แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนภัยเงียบที่บ่งบอกว่าร่างกายกำลังเผชิญกับความผิดปกติบางอย่างที่ควรได้รับการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์เฉพาะทางก่อนที่จะสายเกินไป

สารบัญ

• อาการเบื่ออาหาร ไม่อยากกินอะไรเลย เกิดจากสาเหตุอะไรได้บ้าง?
• สัญญาณเตือน! โรคเบื่ออาหาร อาจซ่อนโรคร้ายอะไรไว้บ้าง?
• ไขข้อข้องใจ เบื่ออาหาร กินอะไรดี? แนะนำอาหารฟื้นฟูร่างกาย
• โรคเบื่ออาหาร วิธีแก้ และการดูแลตัวเองเบื้องต้น
• แนวทางการตรวจวินิจฉัยและรักษา อาการเบื่ออาหาร โดยแพทย์ รพ.วิชัยยุทธ
• คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ อาการเบื่ออาหาร

อาการเบื่ออาหาร ไม่อยากกินอะไรเลย เกิดจากสาเหตุอะไรได้บ้าง?

อาการรับประทานอาหารไม่ลงนั้นสามารถแบ่งสาเหตุหลักออกเป็น 3 กลุ่ม เพื่อให้ง่ายต่อการสังเกตตนเองและคนรอบข้าง ดังนี้

1. สาเหตุทางกาย: มักเกิดจากการเจ็บป่วย การติดเชื้อ หรือการทำงานของอวัยวะภายในซึ่งมีความผิดปกติ ซึ่งมักจะมาพร้อมกับอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น อาจจะรู้สึกอ่อนเพลีย หรือมีอาการคลื่นไส้พะอืดพะอม ทำให้ความอยากอาหารลดลง
2. สาเหตุทางจิตใจ: มีภาวะความเครียด วิตกกังวล หรือแม้กระทั่งโรคซึมเศร้า ล้วนส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบประสาทที่ควบคุมความอยากอาหาร ทำให้หมดความสนใจในอาหารที่เคยชอบ
3. อายุที่เพิ่มมากขึ้น: เมื่อเข้าสู่วัยชรา ระบบเผาผลาญและการรับรสชาติจะเสื่อมถอยลงตามธรรมชาติ จึงเป็นเหตุผลที่มักพบปัญหาผู้สูงอายุไม่ทานข้าว หรือทานได้น้อยลงกว่าเดิมมาก

สัญญาณเตือน! โรคเบื่ออาหาร อาจซ่อนโรคร้ายอะไรไว้บ้าง?

การปล่อยให้ร่างกายทานอาหารไม่ได้เป็นเวลานานจนเกิดภาวะขาดสารอาหาร อาจเป็นอาการนำของโรคร้ายแรงหลายชนิด การหมั่นสังเกตความผิดปกติและเข้ารับการตรวจสุขภาพประจำปีจึงเป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม โดยโรคที่มักมีอาการเบื่ออาหารร่วมด้วย ได้แก่

• โรคตับ: เมื่อตับทำงานผิดปกติ ไม่ว่าจะเป็นตับอักเสบหรือตับแข็ง ร่างกายจะไม่สามารถกำจัดของเสียและย่อยอาหารได้ตามปกติ ส่งผลให้มีอาการจุกเสียด แน่นท้อง และเบื่ออาหารอย่างหนัก
• โรคไต: ภาวะไตเสื่อมทำให้มีของเสียคั่งค้างในกระแสเลือด ผู้ป่วยมักจะรู้สึกเบื่ออาหาร อ่อนเพลีย และมีอาการคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย
• โรคไทรอยด์: ความผิดปกติของต่อมไทรอยด์ โดยเฉพาะภาวะไทรอยด์ทำงานต่ำ (Hypothyroidism) จะทำให้ระบบเผาผลาญทำงานช้าลง ร่างกายจึงไม่รู้สึกหิวและทานอาหารได้น้อยลง
• โรคมะเร็ง: เซลล์มะเร็งในหลายอวัยวะสามารถสร้างสารเคมีที่ไปกดศูนย์ควบคุมความหิวในสมอง ทำให้ผู้ป่วยมักมีน้ำหนักตัวลดลงอย่างรวดเร็วและไม่อยากรับประทานอาหาร

ไขข้อข้องใจ เบื่ออาหาร กินอะไรดี? แนะนำอาหารฟื้นฟูร่างกาย

สำหรับใครที่กำลังเผชิญกับปัญหานี้และมีคำถามในใจว่า เบื่ออาหาร กินอะไรดี ขอแนะนำให้เลือกรับประทานอาหารที่เน้นคุณค่าทางโภชนาการสูงเพื่อให้ร่างกายได้รับพลังงานเพียงพอแม้จะทานในปริมาณน้อย

1. อาหารที่ให้พลังงานสูงและย่อยง่าย: ควรเลือกอาหารที่มีเนื้อสัมผัสอ่อนนุ่ม กลืนง่าย และไม่ต้องเคี้ยวมาก เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม ซุปครีม หรือไข่ตุ๋น
2. แบ่งมื้ออาหารเป็นมื้อย่อย: แทนที่จะทานอาหารมื้อใหญ่ 3 มื้อ ให้แบ่งเป็นมื้อเล็ก ๆ 5-6 มื้อต่อวัน เพื่อลดความรู้สึกอิ่มแน่นจนเกินไป
3. เครื่องดื่มทดแทนมื้ออาหารและอาหารเสริม: ในกรณีที่ทานอาหารปกติได้น้อยมาก การดื่มนม หรืออาหารทางการแพทย์ที่ให้สารอาหารครบถ้วน จะช่วยป้องกันภาวะขาดสารอาหารและฟื้นฟูร่างกายได้

โรคเบื่ออาหาร วิธีแก้ และการดูแลตัวเองเบื้องต้น

หากอาการเพิ่งเริ่มเป็นและยังไม่รุนแรง สามารถลองนำแนวทางของโรคเบื่ออาหาร วิธีแก้ ไปปรับใช้เพื่อกระตุ้นความอยากอาหารในชีวิตประจำวันได้

1. ปรับเปลี่ยนบรรยากาศในการทานอาหาร: จัดโต๊ะอาหารให้ดูน่านั่ง เปิดเพลงเบา ๆ หรือทานอาหารร่วมกับครอบครัวเพื่อสร้างความผ่อนคลายและลดความเครียด
2. ออกกำลังกายเบา ๆ: การขยับร่างกายหรือเดินเล่นรับอากาศบริสุทธิ์ก่อนมื้ออาหาร จะช่วยกระตุ้นให้ระบบย่อยอาหารทำงานและทำให้รู้สึกหิวมากขึ้น
3. หลีกเลี่ยงการดื่มน้ำปริมาณมากก่อนมื้ออาหาร: การดื่มน้ำก่อนทานข้าวจะทำให้พื้นที่ในกระเพาะอาหารลดลงและรู้สึกอิ่มเร็วขึ้น

แนวทางการตรวจวินิจฉัยและรักษา อาการเบื่ออาหาร โดยแพทย์ รพ.วิชัยยุทธ

เมื่อการปรับพฤติกรรมไม่ได้ผล หรือมีอาการน้ำหนักลดอย่างต่อเนื่อง ควรเข้าพบแพทย์เพื่อค้นหาสาเหตุที่แท้จริง โดยที่ รพ.วิชัยยุทธ มีแนวทางการตรวจวินิจฉัยที่ครอบคลุม ดังนี้

• การซักประวัติและตรวจร่างกาย: แพทย์จะสอบถามอาการอย่างละเอียด รวมถึงประวัติการเจ็บป่วย การดำเนินชีวิต และยาที่ทานประจำ
• การตรวจเลือด: เพื่อประเมินการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ เช่น การเจาะเลือดดูค่าการทำงานของตับ การทำงานของไต และตรวจระดับฮอร์โมนไทรอยด์
• การตรวจทางรังสีวิทยา: ในบางกรณีอาจมีการทำอัลตราซาวด์ช่องท้อง (Ultrasound) เพื่อตรวจหาความผิดปกติของอวัยวะภายในที่อาจเป็นสาเหตุแฝงของการเบื่ออาหาร

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ อาการเบื่ออาหาร

ผู้สูงอายุ เบื่ออาหาร ไม่อยากกินอะไรเลย อันตรายไหม?

ถือเป็นภาวะที่ควรเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด เนื่องจากผู้สูงอายุมีความเสี่ยงต่อการขาดสารอาหารและสูญเสียมวลกล้ามเนื้อได้ง่ายกว่าวัยอื่น หากปล่อยไว้อาจนำไปสู่ภาวะเปราะบาง อ่อนแรง และเพิ่มความเสี่ยงในการหกล้มหรือติดเชื้อรุนแรงได้

โรคเบื่ออาหาร (Anorexia Nervosa) ต่างจาก อาการเบื่ออาหาร ทั่วไปอย่างไร?

อาการเบื่ออาหารทั่วไปมักเกิดจากความผิดปกติทางกายหรือความเครียดชั่วคราว ทำให้รับประทานอาหารไม่ลงตามปกติ แต่โรคคลั่งผอมหรือ Anorexia Nervosa คือ ความผิดปกติทางจิตเวชด้านการกิน ผู้ป่วยจะมีความกลัวอ้วนอย่างรุนแรงและมีภาพลักษณ์ต่อรูปร่างตนเองที่บิดเบือน จึงจงใจอดอาหารหรือปฏิเสธการกินแม้ร่างกายจะผอมโซมากก็ตาม

เบื่ออาหาร คลื่นไส้ เป็นสัญญาณของการตั้งครรภ์เสมอไปหรือไม่?

ไม่เสมอไป ถึงแม้ว่าอาการแพ้ท้องในช่วงแรกของการตั้งครรภ์จะทำให้รู้สึกคลื่นไส้และไม่อยากอาหาร แต่ความผิดปกติของระบบทางเดินอาหาร โรคกระเพาะอาหาร อาหารเป็นพิษ หรือแม้แต่ความเครียดสะสม ก็สามารถส่งผลให้เกิดอาการคลื่นไส้และไม่อยากทานข้าวได้เช่นเดียวกัน




ศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ
โทร. 0-2265-7777