ถ่ายเป็นเลือด อาจเป็นริดสีดวง ลำไส้อักเสบ หรือมะเร็ง?

อาการถ่ายเป็นเลือด ไม่ว่าจะเป็นหยดเลือดบนกระดาษชำระ เลือดสดในโถส้วม หรืออุจจาระสีดำคล้ำ ล้วนเป็นสัญญาณจากระบบทางเดินอาหารที่ไม่ควรปล่อยผ่าน สาเหตุมีตั้งแต่ริดสีดวงทวาร โรคลำไส้อักเสบเรื้อรังไปจนถึงโรคร้ายแรงอย่างโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ การสังเกตสีและลักษณะเลือดช่วยให้แพทย์วินิจฉัยได้แม่นยำและรักษาได้ทันเวลา

สารบัญ

• ถ่ายเป็นเลือดเกิดจากอะไรได้บ้าง?
• เลือดสีแดงสด vs. ดำ ต่างกันอย่างไร?
• ริดสีดวง vs. มะเร็งลำไส้ใหญ่ แยกได้อย่างไร?
• วิธีสังเกตและบันทึกข้อมูลก่อนพบแพทย์
• ถ่ายเป็นเลือดแบบไหน สัญญาณอันตราย ต้องพบแพทย์ทันที
• คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถ่ายเป็นเลือดเกิดจากอะไรได้บ้าง?

อาการถ่ายเป็นเลือดสามารถเกิดขึ้นได้จากความผิดปกติหลายส่วนในระบบทางเดินอาหาร ตั้งแต่บริเวณปากทวารหนัก ลำไส้ใหญ่ไปจนถึงกระเพาะอาหาร ซึ่งสาเหตุนั้นมีทั้งแบบที่สามารถรักษาให้หายขาดได้ง่ายและแบบที่เป็นสัญญาณเตือนของโรคร้ายแรง โดยเราสามารถแบ่งแยก ได้ดังนี้

6 สาเหตุที่พบบ่อยของอาการถ่ายเป็นเลือด

เลือดที่ไหลออกมาจากระบบขับถ่ายสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย ซึ่งเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของโรคทางเดินอาหาร โดยสาเหตุหลักที่พบได้บ่อยในทางการแพทย์ ได้แก่

1. ริดสีดวงทวาร (Hemorrhoids) เป็นสาเหตุอันดับหนึ่งที่พบมากที่สุดถึง 70% ของผู้ที่ถ่ายเป็นเลือด เกิดจากเส้นเลือดดำบริเวณทวารหนักโป่งพองและแตกออก
2. รอยแตกที่หูรูดทวารหนัก (Anal Fissure) มักเกิดในผู้ที่มีอาการท้องผูกเรื้อรัง ก้อนอุจจาระที่แข็งแห้งจะบาดเยื่อบุทวารหนักจนเกิดแผลฉีกขาดและมีเลือดซึม
3. ลำไส้ใหญ่อักเสบเรื้อรัง (Colitis) เช่น โรคลำไส้อักเสบชนิด Ulcerative Colitis หรือ Crohn's Disease ซึ่งทำให้ผนังลำไส้เกิดแผลลึกและมีเลือดออก
4. ติ่งเนื้อในลำไส้ใหญ่ (Polyp) ติ่งเนื้อขนาดใหญ่อาจมีเลือดซึมออกมาขณะกากอาหารเคลื่อนผ่าน ซึ่งติ่งเนื้อบางชนิดสามารถพัฒนาไปเป็นมะเร็งได้
5. มะเร็งลำไส้ใหญ่ (Colorectal Cancer) พบได้ประมาณ 5–10% ในกลุ่มผู้ป่วยที่มีอาการถ่ายเป็นเลือดและเข้ารับการส่องกล้อง
6. ภาวะลำไส้ขาดเลือด (Ischemic Colitis) เลือดไปเลี้ยงลำไส้ไม่เพียงพอ ทำให้เยื่อบุลำไส้ตายและมีเลือดออก มักพบในผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว

เลือดสีแดงสด vs. ดำ ต่างกันอย่างไร?

ลักษณะและสีของเลือดเป็นเบาะแสสำคัญที่บ่งบอกว่าจุดที่เกิดเลือดออกนั้นอยู่ลึกแค่ไหนในกลุ่มโรคทางเดินอาหาร คุณสามารถสังเกตความแตกต่างได้ดังนี้

ริดสีดวง vs. มะเร็งลำไส้ใหญ่ แยกได้อย่างไร?

ด้วยความที่ทั้งสองโรคนี้มีอาการเริ่มต้นคล้ายคลึงกัน ตารางด้านล่างนี้จะช่วยให้คุณประเมินความเสี่ยงและแยกแยะความแตกต่างในเบื้องต้นได้

วิธีสังเกตและบันทึกข้อมูลก่อนพบแพทย์

เพื่อให้แพทย์สามารถวินิจฉัยโรคได้อย่างแม่นยำและรวดเร็ว หากคุณมีอาการ ถ่ายเป็นเลือด ควรจดบันทึก 5 ข้อมูลสำคัญเหล่านี้ไว้เสมอ

ข้อมูลที่ควรบันทึก

1. สีของเลือด เป็นสีแดงสด แดงคล้ำหรือสีดำก้อนเนื้อยางมะตอย
2. ปริมาณเลือด เป็นแค่หยดเปื้อนกระดาษ เลือดพุ่งออกมาหรือปนออกมากับน้ำในโถส้วมจำนวนมาก
3. ตำแหน่งของเลือด เคลือบอยู่ผิวนอกของอุจจาระหรือผสมเป็นเนื้อเดียวกันกับอุจจาระ
4. อาการร่วม เช่น มีอาการปวดท้อง มีไข้ อ่อนเพลีย หน้ามืดหรือน้ำหนักลดร่วมด้วยหรือไม่
5. ความถี่ เกิดขึ้นเป็นครั้งแรกหรือมีประวัติเป็น ๆ หาย ๆ มานานแล้ว

ถ่ายเป็นเลือดแบบไหน สัญญาณอันตราย ต้องพบแพทย์ทันที

หากอาการถ่ายเป็นเลือดของคุณมาพร้อมกับสัญญาณอันตรายเหล่านี้ ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาด ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที

• มีปริมาณเลือดออกมากจนรู้สึกหน้ามืด วิงเวียน ใจสั่นหรือหมดสติ เป็นสัญญาณของ ภาวะช็อกเสียเลือด
• ขับถ่ายอุจจาระออกมาเป็นสีดำคล้ำคล้ายน้ำมันดินและมีกลิ่นเหม็นเน่ารุนแรง
• เลือดสดไหลออกจากทวารหนักอย่างต่อเนื่องและไม่ยอมหยุด
• ถ่ายเป็นเลือดร่วมกับภาวะน้ำหนักตัวลดฮวบ ปวดบิดเกร็งช่องท้องรุนแรงหรือคลำพบก้อนเนื้อปริศนาในท้อง

โรงพยาบาลวิชัยยุทธ มีบริการส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) และตรวจวินิจฉัยโรคระบบทางเดินอาหารโดยแพทย์เฉพาะทาง พร้อมให้คำปรึกษาและรักษาได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น นัดหมายได้ที่ www.vichaiyut.com หรือโทร 02-265-7777

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถ่ายเป็นเลือดสีแดงสดอย่างเดียวต้องรีบไปหาหมอไหม?

หากเลือดออกในปริมาณน้อย ไม่มีอาการปวดท้องร่วมด้วยและสงสัยว่าอาจเป็น ริดสีดวงทวารกำเริบ อาจรอดูอาการและปรับพฤติกรรมการกินได้ 1–2 วัน แต่ถ้าเลือดออกมาก มีไข้สูง ปวดท้องหรือน้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็ว ควรรีบพบแพทย์เฉพาะทางทันทีเพื่อตรวจเช็กอย่างละเอียด

ถ่ายเป็นเลือดโดยไม่ปวดเลยเป็นอะไร?

ริดสีดวงทวารระยะแรก ภายในลำไส้ตรงมักจะไม่มีเส้นประสาทรับความรู้สึกเจ็บปวด ทำให้ไม่รู้สึกเจ็บปวดเวลามีเลือดสีแดงสดไหลออกมาหลังขับถ่าย ในขณะเดียวกัน มะเร็งลำไส้ใหญ่ระยะเริ่มต้นก็มักไม่มีอาการปวดเช่นกัน ดังนั้นการถ่ายเป็นเลือดแบบไม่ปวดจึงไม่ควรละเลยและควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจยืนยันให้แน่ชัด

ต้องส่องกล้องลำไส้ไหมถ้าถ่ายเป็นเลือด?

แพทย์จะประเมินจากอายุ อาการและปัจจัยเสี่ยงของแต่ละบุคคล โดยทั่วไปสำหรับผู้ที่มีอายุมากกว่า 45 ปีขึ้นไป หรือมีสัญญาณเตือนอันตรายร่วมด้วย แพทย์จะแนะนำให้ทำการตรวจส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) เสมอ เพื่อค้นหาติ่งเนื้อ (Polyp) ทำการตัดออกและคัดกรองความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

ถ่ายเป็นเลือดในเด็กอันตรายไหม?

อาการนี้พบได้บ่อยในเด็ก แต่มักมีสาเหตุมาจากรอยแตกที่รูทวารหนักเนื่องจากอาการ ท้องผูกเรื้อรัง ลำไส้อักเสบหรือมีติ่งเนื้อในลำไส้ ซึ่งส่วนใหญ่มักไม่ใช่มะเร็ง อย่างไรก็ตามพ่อแม่ไม่ควรนิ่งนอนใจ ควรพาเด็กไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แน่ชัดและรับยาระบายเพื่อปรับพฤติกรรมการขับถ่ายอย่างถูกต้อง

ริดสีดวงหายเองได้ไหม?

ริดสีดวงทวารในระยะเริ่มต้น (ระยะที่ 1–2) สามารถฝ่อและหายได้เอง หากผู้ป่วยปรับพฤติกรรมการทานอาหาร เน้นทานกากใยให้มากขึ้น ดื่มน้ำให้เพียงพอและไม่นั่งเบ่งอุจจาระนาน ๆ แต่หากเป็นริดสีดวงระยะที่ 3–4 ซึ่งมีก้อนเนื้อปลิ้นหลุดออกมาและดันกลับไม่ได้ มักจำเป็นต้องรับการรักษาทางการแพทย์ เช่น การรัดยาง การฉีดยาให้ฝ่อหรือการผ่าตัด