ปวดท้องข้างขวา แบบไหนอันตราย? แพทย์แนะนำอาการที่ห้ามมองข้าม

ปวดท้องข้างขวาไม่ใช่เรื่องที่ควรชะล่าใจ เพราะกว่า 60% ของอาการ ปวดท้องเฉียบพลัน มักต้องได้รับการประเมินเร่งด่วน หากคุณมีอาการปวดเกร็งรุนแรง ปวดทะลุร้าวไปแผ่นหลัง มีไข้สูง คลื่นไส้อาเจียน หรือกดแล้วเจ็บมาก ถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องรีบพบแพทย์ทันที ห้ามซื้อยาแก้ปวดทานเองเพราะอาจบดบังความรุนแรงของโรคจนเกิดอันตรายถึงชีวิตได้

สารบัญ

• ปวดท้องข้างขวาบน บอกโรคอะไรได้บ้าง?
• ปวดท้องข้างขวาล่าง สัญญาณอันตรายคืออะไร?
• ปวดท้องข้างขวา แตกต่างจากปวดท้องข้างซ้ายอย่างไร?
• วิธีสังเกตและข้อควรปฏิบัติเมื่อมีอาการปวดท้องข้างขวา
• คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับอาการปวดท้อง

ปวดท้องข้างขวาบน บอกโรคอะไรได้บ้าง?

อาการปวดบริเวณใต้ชายโครงขวา มักเกี่ยวข้องกับอวัยวะสำคัญ ได้แก่ ตับ ถุงน้ำดี ท่อน้ำดี และลำไส้ส่วนต้น ความผิดปกติบริเวณนี้มีความเสี่ยงสูงที่จะเชื่อมโยงกับโรคทางเดินอาหาร โดยโรคที่มักเป็นต้นเหตุ ได้แก่

นิ่วในถุงน้ำดีและถุงน้ำดีอักเสบ

มักมีอาการปวดจุกแน่นหรือปวดเกร็งบริเวณใต้ชายโครงขวา โดยเฉพาะหลังทานอาหารมื้อใหญ่หรืออาหารที่มีไขมันสูง บางรายอาจปวดร้าวไปที่ไหล่ขวาหรือสะบักขวา หากถุงน้ำดีอักเสบจะมีไข้สูง หนาวสั่น และตาเหลืองร่วมด้วย

โรคตับอักเสบ

ตับเป็นอวัยวะขนาดใหญ่ที่อยู่ตำแหน่งขวาบนพอดี หากเกิดการอักเสบ เช่น จากการติดเชื้อไวรัสหรือดื่มแอลกอฮอล์จัด ผู้ป่วยมักไม่ปวดรุนแรง แต่จะรู้สึกตื้อ ๆ หน่วง ๆ จุกแน่นใต้ชายโครงขวา อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร และอาจมีอาการตัวเหลือง

ปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร

แผลในกระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็กส่วนต้นอักเสบ สามารถทำให้เกิดอาการปวดแสบร้อนจากลิ้นปี่ร้าวมาทางขวาบนได้ อาการมักสัมพันธ์กับมื้ออาหาร เช่น ปวดตอนท้องว่างหรือปวดหลังทานอาหารเสร็จใหม่ ๆ

ปวดท้องข้างขวาล่าง สัญญาณอันตรายคืออะไร?

เมื่อพูดถึงอาการปวดท้องข้างขวาล่าง สิ่งแรกที่แพทย์ต้องประเมินและเฝ้าระวังสูงสุด คือ โรคไส้ติ่งอักเสบ (Appendicitis) อาการคลาสสิกคือ จะเริ่มปวดตื้อ ๆ รอบสะดือก่อน จากนั้น 4-6 ชั่วโมงจะย้ายตำแหน่งมาปวดจี๊ดรุนแรงที่ท้องน้อยด้านขวา หากกด ปล่อยมือ ขยับตัว หรือไอจะยิ่งเจ็บปวด นอกจากไส้ติ่งแล้วยังมีโรคอื่นที่แสดงอาการคล้ายคลึงกัน ได้แก่

กรวยไตอักเสบ

เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียในระบบทางเดินปัสสาวะ มักมีอาการปวดหลังหรือบั้นเอวขวาร้าวลงมาท้องน้อย ร่วมกับไข้สูง หนาวสั่น ปัสสาวะแสบขัดหรือปัสสาวะขุ่น

นิ่วในท่อไต

หากก้อนนิ่วตกลงมาอุดตันที่ท่อไตด้านขวา จะก่อให้เกิดอาการปวดเกร็งบิดรุนแรงเป็นพัก ๆ บริเวณท้องน้อยด้านขวา ปวดร้าวลงไปถึงขาหนีบ และอาจมีปัสสาวะเป็นเลือดร่วมด้วย

ความผิดปกติของรังไข่ในผู้หญิง

เช่น ภาวะถุงน้ำรังไข่ด้านขวาแตก รังไข่บิดขั้ว หรือปีกมดลูกอักเสบ อาการปวดมักเกิดขึ้นเฉียบพลันและรุนแรงมากที่ท้องน้อยด้านขวา ซึ่งต้องอาศัยการอัลตราซาวด์เพื่อแยกโรคจากไส้ติ่งอักเสบ

ปวดท้องข้างขวา แตกต่างจากปวดท้องข้างซ้ายอย่างไร?

อวัยวะภายในช่องท้องถูกจัดวางในตำแหน่งที่ต่างกัน อาการปวดท้องข้างซ้ายจึงเป็นสัญญาณเตือนของอวัยวะคนละชุดกับข้างขวา เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน สามารถสังเกตความแตกต่างเบื้องต้นได้จากตารางเปรียบเทียบนี้

วิธีสังเกตและข้อควรปฏิบัติเมื่อมีอาการปวดท้องข้างขวา

หากคุณหรือคนใกล้ชิดเกิดอาการปวดท้องข้างขวาอย่างเฉียบพลัน นี่คือแนวทางการปฐมพยาบาลเบื้องต้น

1. งดน้ำงดอาหาร เป็นสิ่งแรกที่ต้องทำ เพราะหากเป็นไส้ติ่งอักเสบหรือถุงน้ำดีอักเสบที่ต้องผ่าตัดฉุกเฉิน การมีอาหารค้างในกระเพาะจะทำให้ยากต่อการรักษา
2. ห้ามซื้อยาแก้ปวดทานเองเด็ดขาด ยาจะไปกดอาการปวด ทำให้แพทย์วินิจฉัยโรคยากขึ้น และอาจกัดกระเพาะจนเกิดภาวะแผลทะลุ
3. สังเกตลักษณะการปวด จดจำเวลาที่เริ่มปวด ลักษณะการปวด เช่น ปวดตื้อ ปวดบิดหรือปวดจี๊ด และการเปลี่ยนแปลงของตำแหน่งที่ปวด
4. รีบพบแพทย์ หากปวดรุนแรงจนทนไม่ไหว กดแล้วเจ็บมาก มีไข้หรืออาเจียนหนัก ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับอาการปวดท้อง

ปวดท้องข้างขวาแบบจี๊ด ๆ เกิดจากอะไร?

การปวดจี๊ด ๆ เป็นพัก ๆ อาจเกิดจากกล้ามเนื้อหน้าท้องอักเสบจากการเกร็งหรือมีก๊าซในลำไส้มาก แต่หากปวดจี๊ดรุนแรงจนขยับตัวไม่ได้และเป็นที่ด้านขวาล่าง อาจเป็นสัญญาณของไส้ติ่งอักเสบหรือซีสต์รังไข่แตก ควรรีบพบแพทย์ทันที

ต้องรอดูอาการนานแค่ไหน หากสงสัยว่าเป็นไส้ติ่งอักเสบ?

หากมีอาการปวดร้าวจากรอบสะดือมาลงที่ท้องน้อยด้านขวา ไม่ควรรอดูอาการเกิน 4-6 ชั่วโมง เพราะไส้ติ่งอาจแตกทะลุได้ภายใน 24-48 ชั่วโมง ซึ่งจะนำไปสู่ภาวะติดเชื้อในช่องท้องและกระแสเลือดที่เป็นอันตรายถึงชีวิต

ปวดท้องข้างขวาบน จำเป็นต้องเป็นนิ่วในถุงน้ำดีเสมอไปหรือไม่?

ไม่จำเป็น ถึงแม้ว่านิ่วในถุงน้ำดีจะเป็นสาเหตุยอดฮิต แต่อาการปวดชายโครงขวายังสามารถเกิดจากตับอักเสบ แผลในกระเพาะอาหาร หรือแม้แต่โรคปอดอักเสบที่ชายปอดด้านขวาล่างก็ทำให้ปวดร้าวมาที่ท้องได้เช่นกัน

ศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ
โทร. 0-2265-7777