ปวดเอวข้างขวา ปวดหลังด้านขวา สาเหตุคืออะไร อันตรายไหม

อาการปวดเอวข้างขวาหรือปวดหลังด้านขวา เกิดได้จากหลากหลายสาเหตุ ทั้งจากระบบกล้ามเนื้อและกระดูก เช่น กล้ามเนื้ออักเสบจากนั่งทำงานนาน ๆ ยกของหนักเกินไป หรือหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท ไปจนถึงอวัยวะภายในผิดปกติ เช่น ภาวะนิ่วในไตหรือกรวยไตอักเสบ โดยสามารถสังเกตได้จากลักษณะอาการปวดที่เกิดขึ้น

ถ้าอาการปวดสัมพันธ์กับการขยับตัวอาจเป็นเพราะเมื่อยล้า รักษาเบื้องต้นด้วยการพักและประคบบ่อย ๆ แต่หากปวดท้องและปวดหลังพร้อมกัน มีไข้สูง หนาวสั่น ขาเริ่มชาและอ่อนแรง เป็นสัญญาณอันตราย ควรรีบไปพบแพทย์ทันที เราจะพาทุกคนไปรู้จักวิธีสังเกตอาการ สาเหตุ และแนวทางการรักษาที่เหมาะสม

สารบัญ

• ปวดหลังด้านขวา เกิดจากอะไรได้บ้าง?
• ปวดเอวข้างขวาในผู้หญิง เกี่ยวข้องกับระบบสืบพันธุ์อย่างไร?
• สัญญาณเตือนที่บ่งบอกว่าปวดเอวข้างขวาอันตราย ต้องรีบพบแพทย์
• แพทย์มีวิธีวินิจฉัยอาการปวดเอวข้างขวาอย่างไร?
• อาการปวดเอวข้างขวา ปวดหลังด้านขวา รักษาอย่างไร?
• คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการปวดเอวข้างขวา (FAQ)

ปวดหลังด้านขวา เกิดจากอะไรได้บ้าง?

อาการปวดเอวและปวดหลังด้านขวาเกิดได้จาก 2 กลุ่มสาเหตุหลักคือ ระบบกล้ามเนื้อและกระดูก ซึ่งพบบ่อยที่สุดมักเป็น ๆ หาย ๆ และไม่อันตราย กับกลุ่มอวัยวะภายใน ซึ่งพบได้น้อยกว่าแต่บางกรณีอาจรุนแรงถึงขั้นต้องรักษาเร่งด่วน โดยสามารถแยกแยะสาเหตุจากลักษณะอาการปวดได้เบื้องต้น

ปวดจากกระดูกและกล้ามเนื้อ vs ปวดจากอวัยวะภายใน

หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท ทำให้ปวดเอวขวาได้อย่างไร?

หมอนรองกระดูกสันหลังส่วนเอวที่เคลื่อนไปกดทับเส้นประสาทข้างขวา ทำให้ปวดเอวข้างขวาร่วมกับปวดร้าวลงสะโพกหรือขาข้างเดียวกัน มักปวดมากขึ้นเมื่อนั่งนาน ๆ ก้มตัว ไอ หรือจาม และดีขึ้นเมื่อได้นั่งพักหรือเปลี่ยนท่าทาง

อาการปวดที่เกิดจากอวัยวะภายใน บ่งบอกโรคอะไร?

อาการปวดเอวข้างขวาที่มีสาเหตุจากอวัยวะภายใน มักมีอาการร่วมที่สังเกตถึงความผิดปกติได้ชัดเจน และสามารถบ่งบอกถึงโรคต่าง ๆ ได้ ดังนี้

• นิ่วในไต ปวดเกร็งและบิดเป็นพัก ๆ เริ่มปวดตั้งแต่เอวร้าวไปถึงท้องน้อยหรือขาหนีบ ร่วมกับปัสสาวะแสบขัดหรือมีเลือดปน
• กรวยไตอักเสบ เกิดจากการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ทำให้ปวดท้องข้างขวา มีไข้ หนาวสั่น และปัสสาวะขุ่นผิดปกติ
• ถุงน้ำดีอักเสบ ปวดรุนแรงที่ใต้ชายโครงขวา อาการปวดหลังมักเกิดขึ้นหลังรับประทานอาหารที่มีไขมันสูง

ปวดเอวข้างขวาในผู้หญิง เกี่ยวข้องกับระบบสืบพันธุ์อย่างไร?

อาการปวดเอวข้างขวาในผู้หญิงสามารถบ่งบอกถึงโรคอื่น ๆ เพิ่มเติมได้ ซึ่งสัมพันธ์กับฮอร์โมนและระบบสืบพันธุ์ภายในร่างกาย นอกจากนี้ บางภาวะอาจแสดงอาการปวดเอวก่อนอาการทางนรีเวชอื่น ๆ ด้วย

• ถุงน้ำรังไข่ หรือ ซีสต์ในรังไข่ เกิดอาการปวดท้องน้อยหรือเอวแบบเฉียบพลัน ประจำเดือนมาผิดปกติ หรือรู้สึกเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์
• เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ปวดท้องน้อยเรื้อรังหรือรุนแรงขึ้นในช่วงมีประจำเดือน เจ็บท้องขณะขับถ่าย และปวดร้าวไปถึงหลัง

สัญญาณเตือนที่บ่งบอกว่าปวดเอวข้างขวาอันตราย ต้องรีบพบแพทย์

หากเป็นอาการปวดหลังด้านซ้ายหรือด้านขวาที่มาจากความเมื่อยล้า ใช้งานหนัก หรือยกของผิดท่า ส่วนใหญ่ไม่อันตรายและรักษาด้วยตัวเองได้ แต่หากมีอาการร่วมต่อไปนี้ สามารถเดินทางไปพบแพทย์เฉพาะทางได้เลย โดยไม่ต้องรอดูอาการ

• ปวดร่วมกับมีไข้ หนาวสั่น หรือปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะขุ่นหรือมีเลือดปน
• ปวดรุนแรงฉับพลันจนทนไม่ได้ ร่วมกับคลื่นไส้อาเจียน
• ปวดร้าวลงขา ขาชาหรือกล้ามเนื้อขาอ่อนแรง
• กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้
• อาการปวดติดต่อกันหลายสัปดาห์ และไม่ทุเลาลง แม้ใช้ยาแก้ปวดแล้ว

แพทย์มีวิธีวินิจฉัยอาการปวดเอวข้างขวาอย่างไร?

แพทย์จะเริ่มจากซักประวัติอาการปวดและตรวจร่างกายเป็นหลัก เพื่อประเมินว่าสาเหตุมาจากกล้ามเนื้อ กระดูก หรืออวัยวะภายใน ก่อนพิจารณาส่งตรวจกรณีที่สงสัยว่าผู้ป่วยเข้าข่ายเป็นโรคอื่น ๆ เพิ่มเติม

• ตรวจปัสสาวะ คัดกรองการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะหรือนิ่วในไต
• ตรวจเลือด ประเมินการทำงานของไตและตับ หรือการติดเชื้อในกระแสเลือด
• อัลตราซาวด์ช่องท้องหรืออุ้งเชิงกราน ตรวจหาความผิดปกติของไต ถุงน้ำดี หรือรังไข่ในผู้หญิง
• เอกซเรย์หรือ MRI กระดูกสันหลัง เมื่อสงสัยว่าเกิดจากหมอนรองกระดูกหรือเส้นประสาทถูกกดทับ

อาการปวดเอวข้างขวา ปวดหลังด้านขวา รักษาอย่างไร?

การรักษาปวดเอวข้างขวาแตกต่างกันไปตามสาเหตุที่ตรวจพบ เพราะสาเหตุจากกล้ามเนื้อ กระดูก ไต หรือระบบสืบพันธุ์ ต้องใช้แนวทางการรักษาที่ต่างกัน

• ปวดจากกล้ามเนื้อและกระดูก พักการใช้งาน ประคบ ยาแก้ปวด และกายภาพบำบัด กรณีที่หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทรุนแรง แพทย์เฉพาะทางของศูนย์โรคกระดูกและข้อ โรงพยาบาลวิชัยยุทธ อาจพิจารณาผ่าตัดส่องกล้อง
• นิ่วในไต ดื่มน้ำมาก ๆ ใช้ยาแก้ปวด บางรายอาจต้องสลายนิ่วด้วยคลื่นกระแทกหรือผ่าตัดหากนิ่วมีขนาดใหญ่
• กรวยไตอักเสบ ใช้ยาปฏิชีวนะตามที่แพทย์สั่งจนครบ ไม่ควรหยุดยาเองแม้อาการดีขึ้น
• ถุงน้ำดีอักเสบ รักษาด้วยยาปฏิชีวนะในระยะแรก บางรายอาจต้องผ่าตัดถุงน้ำดีหากอาการรุนแรง ควบคู่ไปกับหลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารที่มีไขมันสูง
• ระบบสืบพันธุ์ ขึ้นอยู่กับภาวะที่ตรวจพบ ตั้งแต่ติดตามอาการเรื่อย ๆ ไปจนถึงวิธีผ่าตัดซีสต์ในรังไข่

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อปวดเอวข้างขวา

การดูแลตัวเองด้วยวิธีต่อไปนี้ เหมาะสำหรับกรณีที่สงสัยว่าปวดเอวข้างขวาจากกล้ามเนื้อเท่านั้น ไม่ควรใช้แทนการพบแพทย์หากสงสัยสาเหตุจากอวัยวะภายใน และหากดูแลตัวเองแล้ว 2-3 วันอาการยังไม่ดีขึ้น หรือมีสัญญาณอันตรายตามที่กล่าวไปก่อนหน้า ควรหยุดดูแลตัวเองและไปพบแพทย์ทันที

• พักการใช้งานหลังและหลีกเลี่ยงการยกของหนักชั่วคราว
• ประคบเย็นใน 24-48 ชั่วโมงแรก แล้วเปลี่ยนเป็นประคบอุ่นหากยังปวดต่อเนื่อง เพื่อคลายกล้ามเนื้อ
• พยายามลุกเปลี่ยนอิริยาบถทุก ๆ 30-45 นาที
• ใช้ยาแก้ปวดตามที่แพทย์สั่ง หากจำเป็น

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการปวดเอวข้างขวา (FAQ)

ปวดหลังด้านขวา นอนท่าไหนดี?

นอนตะแคงซ้ายและหนุนหมอนไว้ระหว่างขา ป้องกันไม่ให้สะโพกบิด หรือนอนหงายให้กระดูกสันหลังเป็นเส้นตรง และใช้หมอนรองใต้เข่าเล็กน้อยเพื่อลดแรงกดที่หลังส่วนล่าง

ปวดหลังด้านขวาตอนหายใจเข้าลึก ๆ บ่งบอกโรคอะไร?

มักเกี่ยวข้องกับโครงสร้างที่เคลื่อนไหวตามการหายใจ เช่น เยื่อหุ้มปอดอักเสบ กล้ามเนื้อระหว่างซี่โครงอักเสบ หรือกระดูกซี่โครงบาดเจ็บ หากเป็นข้างขวาอาจเกี่ยวข้องกับตับหรือถุงน้ำดีที่อยู่ใต้กระบังลมด้านนั้นได้เช่นกัน

ปวดหลังด้านขวา เกิดจากกระดูกสันหลังหรือตับ ดูยังไง?

ดูจากลักษณะอาการร่วม ปวดจากกระดูกสันหลังมักสัมพันธ์กับการเคลื่อนไหว เช่น ปวดมากขึ้นเมื่อก้มตัวหรือยกของ และดีขึ้นเมื่อพัก ส่วนปวดจากตับมักไม่สัมพันธ์กับท่าทาง แต่อาจมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น เหนื่อยง่าย เบื่ออาหาร ตัวเหลืองตาเหลือง แนะนำให้ไปพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อวินิจฉัยอาการอย่างแม่นยำ

ปวดเอวข้างขวา เป็น ๆ หาย ๆ อันตรายไหม?

ไม่ได้อันตรายเสมอไป อาการเป็น ๆหาย ๆ มักพบได้บ่อยในสาเหตุจากกล้ามเนื้อที่สัมพันธ์กับท่าทางหรือกิจกรรมในแต่ละวัน แต่หากเป็น ๆหาย ๆ ต่อเนื่องนานหลายสัปดาห์ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง