ปวดท้องด้านซ้าย แยกอาการจากลำไส้ กระเพาะ หรืออวัยวะอื่น?

อาการปวดท้องด้านซ้ายเกิดได้จากหลายสาเหตุ เนื่องจากเป็นตำแหน่งของอวัยวะสำคัญทั้งกระเพาะอาหาร ลำไส้ใหญ่ ม้าม และไต การสังเกตและแยกตำแหน่ง ปวดซ้ายบนและซ้ายล่าง จะช่วยให้รู้ว่าความผิดปกติมาจากอวัยวะใด เพื่อการรับมือและรักษาที่ถูกต้อง

หลายคนเมื่อเกิดอาการปวดท้องมักสับสนและแยกไม่ออกว่าตนเองกำลังป่วยเป็นโรคอะไร บางครั้งอาจคิดว่าเป็นเพียงแค่อาการอาหารไม่ย่อยทั่วไป แต่ในความเป็นจริง หากคุณมีอาการปวดซ้ำ ๆ หรือปวดรุนแรงเฉียบพลัน นี่อาจเป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายที่กำลังบอกว่าอวัยวะภายในช่องท้องกำลังมีปัญหา การปล่อยปละละเลยหรือซื้อยาแก้ปวดมารับประทานเองอาจทำให้อาการลุกลามและรักษายากขึ้น เพื่อไม่ให้อาการบานปลาย การเข้าใจถึงลักษณะอาการปวดท้องด้านซ้ายในแต่ละจุด พร้อมเช็กสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบมาพบแพทย์ จะช่วยให้คุณรู้ทันความผิดปกติของร่างกาย และกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างเป็นปกติอีกครั้ง

สารบัญ

• ปวดท้องด้านซ้ายบน สัญญาณจากกระเพาะอาหารและม้าม
• ปวดท้องด้านซ้ายล่าง สัญญาณจากลำไส้ใหญ่และระบบสืบพันธุ์
• ตารางเปรียบเทียบ แยกอาการปวดท้องด้านซ้ายแต่ละอวัยวะ
• สัญญาณอันตราย (Red Flags) แบบไหนที่ห้ามรอช้า?
• คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับอาการปวดท้องด้านซ้าย

ปวดท้องด้านซ้ายบน สัญญาณจากกระเพาะอาหารและม้าม

หากคุณมีอาการปวดบริเวณใต้ชายโครงด้านซ้าย พื้นที่ตรงนี้คือที่ตั้งของกระเพาะอาหาร ม้าม และตับอ่อนส่วนปลาย อาการผิดปกติในบริเวณนี้จึงมักเกี่ยวพันกับโรคทางเดินอาหารเป็นหลัก โดยโรคที่แพทย์มักตรวจพบได้บ่อย มีดังนี้

กระเพาะอาหารอักเสบ

ผู้ป่วยมักมีอาการปวดจุก แสบ หรือร้อนผ่าวบริเวณใต้ลิ้นปี่ค่อนมาทางซ้าย อาการมักสัมพันธ์กับการรับประทานอาหาร เช่น ปวดเวลาท้องว่างหรือปวดมากขึ้นหลังทานอาหารรสจัดและของหมักดอง ร่วมกับมีอาการท้องอืด จุกเสียด และคลื่นไส้

ม้ามโต

ม้ามเป็นอวัยวะที่อยู่ใต้ซี่โครงซ้ายสุด หากม้ามเกิดการอักเสบ ติดเชื้อ หรือมีภาวะม้ามโต ผู้ป่วยจะรู้สึกปวดตื้อ ๆ บริเวณชายโครงซ้าย อาการปวดอาจร้าวขึ้นไปถึงไหล่ซ้าย และมักมีความรู้สึกอิ่มเร็วผิดปกติแม้เพิ่งทานอาหารไปเพียงเล็กน้อย เนื่องจากม้ามขยายตัวไปกดทับกระเพาะอาหาร

ปวดท้องด้านซ้ายล่าง สัญญาณจากลำไส้ใหญ่และระบบสืบพันธุ์

ตำแหน่งช่องท้องด้านซ้ายล่างมีความเกี่ยวข้องกับระบบขับถ่ายอย่างลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย ระบบทางเดินปัสสาวะ และระบบสืบพันธุ์อย่างปีกมดลูก (ในผู้หญิง) หากเกิดอาการปวดท้องข้างซ้ายส่วนล่าง มักมีสาเหตุมาจากโรคต่อไปนี้

ลำไส้ใหญ่อักเสบ

เป็นภาวะกระเปาะลำไส้ใหญ่อักเสบ (Diverticulitis) เกิดจากการที่มีอุจจาระตกค้างจากการเบ่งถ่ายแรง ๆ จนผนังลำไส้โป่งพองและติดเชื้อ ผู้ป่วยจะปวดบิดเกร็งรุนแรงด้านซ้ายล่าง มีไข้และระบบขับถ่ายผิดปกติ เช่น ท้องผูกสลับท้องเสีย

นิ่วในท่อไต

เมื่อก้อนนิ่วหลุดจากไตลงมาอุดตันท่อไตฝั่งซ้าย จะทำให้เกิดอาการปวดเกร็งเป็นพัก ๆ อย่างรุนแรงบริเวณบั้นเอวหรือท้องน้อยด้านซ้าย อาการปวดมักร้าวลงมาถึงหน้าขาหรือขาหนีบ ร่วมกับปัสสาวะแสบขัดหรือมีเลือดปน

ถุงน้ำรังไข่

ในผู้หญิง อาการปวดหน่วงที่ท้องน้อยด้านซ้ายอาจเกิดจากซีสต์ที่รังไข่ หากขนาดซีสต์ใหญ่ขึ้น ขั้วรังไข่บิดพันกัน หรือซีสต์แตก จะก่อให้เกิดอาการปวดท้องน้อยเฉียบพลันรุนแรงจนตัวงอ ซึ่งต้องได้รับการตรวจวินิจฉัยและผ่าตัดอย่างเร่งด่วน

ตารางเปรียบเทียบ แยกอาการปวดท้องด้านซ้ายแต่ละอวัยวะ

เพื่อให้ง่ายต่อการสังเกตและประเมินอาการเบื้องต้นด้วยตัวเอง ลองเปรียบเทียบลักษณะการปวดจากตารางด้านล่างนี้

สัญญาณอันตราย (Red Flags) แบบไหนที่ห้ามรอช้า?

อาการปวดท้องด้านซ้ายในบางกรณีไม่ใช่เรื่องที่สามารถรอดูอาการเองที่บ้านได้ หากคุณมีอาการปวดร่วมกับสัญญาณฉุกเฉิน เช่น อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายอุจจาระเป็นสีดำคล้ายยางมะตอย ไข้สูงหนาวสั่น หรือปวดรุนแรงจนตัวงอหน้ามืด ซึ่งบ่งบอกถึงภาวะอวัยวะภายในฉีกขาดหรือติดเชื้อรุนแรง ให้ปฏิบัติตามขั้นตอนเหล่านี้ทันที

1. งดรับประทานอาหารและน้ำทุกชนิด เพื่อเตรียมความพร้อมของร่างกายในกรณีที่ต้องดมยาสลบและเข้ารับการผ่าตัดด่วน
2. สังเกตลักษณะการขับถ่าย จดจำสีของอุจจาระ ปัสสาวะ และลักษณะของอาเจียน เพื่อเป็นข้อมูลเบื้องต้นให้แพทย์ประเมินโรคได้เร็วขึ้น
3. ห้ามกดหรือนวดบริเวณที่ปวดอย่างเด็ดขาด เพราะหากอวัยวะภายในมีการอักเสบมาก การบีบนวดอาจทำให้ก้อนเนื้อ ซีสต์ หรือลำไส้เกิดการแตกทะลุได้
4. รีบเดินทางไปโรงพยาบาลหรือโทรเรียกรถพยาบาลฉุกเฉินทันที ไม่ควรฝืนขับรถเองหากปวดรุนแรง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับอาการปวดท้องด้านซ้าย

ปวดท้องซ้ายล่างจี๊ด ๆ เฉพาะตอนเป็นประจำเดือน ผิดปกติไหม?

อาการปวดจี๊ดหรือปวดหน่วงช่วงมีประจำเดือน มักเกิดจากการบีบตัวของมดลูก ถือเป็นเรื่องปกติหากปวดในระดับที่ทนได้ แต่หากปวดรุนแรงจนต้องทานยาจำนวนมาก รบกวนการใช้ชีวิต หรือปวดร้าวลงขา อาจเป็นสัญญาณของโรคช็อกโกแลตซีสต์ (Endometriosis) ควรปรึกษาสูตินรีแพทย์

ปวดท้องด้านซ้ายร้าวไปถึงแผ่นหลัง เกิดจากอะไร?

อาการปวดด้านซ้ายบนแล้วร้าวทะลุไปถึงแผ่นหลัง มักเป็นสัญญาณอันตรายของโรคตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน (Acute Pancreatitis) หรืออาจเกิดจากก้อนนิ่วในท่อไต อาการกลุ่มนี้มีความรุนแรงและเป็นภาวะฉุกเฉิน ห้ามซื้อยาแก้ปวดทานเอง แต่ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที

ศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ
โทร. 0-2265-7777